Όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι άνθρωπο έχουμε απέναντί μας, συχνά χρησιμοποιούμε ως σημείο αναφοράς τον ίδιο μας τον εαυτό. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η προσωπική προτίμηση μπορεί να επηρεάζει την εκτίμηση για τους άλλους, ακόμη κι όταν δεν είναι απαραίτητο να «μπαίνει στην εξίσωση» για να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες στην Ισπανία και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science. Οι ερευνητές εξέτασαν κατά πόσο η τάση να χρησιμοποιούμε τον εαυτό μας ως σημείο αναφοράς εμφανίζεται τόσο όταν κρίνουμε μεμονωμένα άτομα όσο και όταν αξιολογούμε ομάδες ανθρώπων.
Ο εαυτός μας ως μέτρο σύγκρισης
Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 118 άτομα, τα οποία κλήθηκαν αρχικά να αξιολογήσουν πόσο πιθανό ήταν να κάνουν περισσότερες από 100 καθημερινές δραστηριότητες. Σε αυτές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η κατανάλωση πικάντικων φαγητών, το διάβασμα ενός βιβλίου και η μετακίνηση με ποδήλατο.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες εκτίμησαν πόσο πιθανό ήταν να κάνουν τις ίδιες δραστηριότητες δύο φανταστικά πρόσωπα, καθώς και δύο ομάδες: οι κάτοικοι πόλεων και οι κάτοικοι χωριών.
Στο επόμενο στάδιο, έπρεπε να μαντέψουν τις προτιμήσεις ενός άγνωστου προσώπου, αξιοποιώντας πληροφορίες για το πόσο συχνά μια δραστηριότητα επιλεγόταν από ένα άλλο άτομο ή μια ομάδα. Οι προσωπικές τους προτιμήσεις δεν ήταν απαραίτητες για την επίλυση των συγκεκριμένων προβλημάτων. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι εξακολουθούσαν να επηρεάζουν τις απαντήσεις τους.
Η εκτίμηση για τους άλλους είναι ευκολότερη όταν είναι διαφορετικοί
Ένα από τα βασικά ευρήματα ήταν ότι οι συμμετέχοντες απαντούσαν συχνότερα σωστά όταν οι εκτιμώμενες προτιμήσεις του αγνώστου απείχαν αρκετά από τις δικές τους. Αντίθετα, έκαναν περισσότερα λάθη όταν οι δύο πλευρές είχαν παρόμοιες προτιμήσεις.
Με άλλα λόγια, η απόσταση ανάμεσα σε όσα πιστεύουμε ότι θα επέλεγε ένας άγνωστος και σε όσα θα επιλέγαμε εμείς οι ίδιοι φάνηκε να σχετίζεται με την ακρίβεια των εκτιμήσεών μας.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν οι απαντήσεις επηρεάζονταν περισσότερο από το άτομο ή την ομάδα που παρείχε την αρχική πληροφορία ή από τις πιθανές απαντήσεις που έπρεπε να συγκριθούν. Η προσωπική προτίμηση του συμμετέχοντα σε σχέση με τον άγνωστο αποδείχθηκε ισχυρότερος δείκτης της ακρίβειας.
Γιατί η εκτίμηση για τους άλλους βασίζεται στις δικές μας εμπειρίες;
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι, όταν διαθέτουμε ελάχιστες πληροφορίες για κάποιον, στρεφόμαστε αυθόρμητα στον εαυτό μας για να μειώσουμε την αβεβαιότητα. Οι δικές μας συνήθειες και επιλογές λειτουργούν ως ένα εύχρηστο σημείο εκκίνησης, ακόμη κι όταν δεν ανταποκρίνονται απαραίτητα στην πραγματικότητα του άλλου.
Τα ευρήματα υπενθυμίζουν ότι οι πρώτες εντυπώσεις μας για έναν άγνωστο δεν βασίζονται πάντοτε αποκλειστικά σε όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν. Μπορεί να αντανακλούν, σε έναν βαθμό, και τις δικές μας προτιμήσεις.
Η μελέτη, πάντως, δεν αποδεικνύει ότι κάθε κρίση μας για τους άλλους είναι λανθασμένη. Δείχνει ότι αξίζει να αναγνωρίζουμε πότε χρησιμοποιούμε τον εαυτό μας ως μέτρο σύγκρισης, αντί να θεωρούμε δεδομένο ότι οι άλλοι σκέφτονται και επιλέγουν όπως εμείς.
vita.gr
