Η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος δεν μας ταξιδεύει μόνο σε διαφορετικούς κόσμους, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τους άλλους και να αντιμετωπίσουμε διαφορετικά τα λάθη τους. Νέα μελέτη ερευνητών από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο στις ΗΠΑ υποδεικνύει ότι ένας συγκεκριμένος τρόπος αφήγησης μπορεί να ενισχύσει τη διάθεση των αναγνωστών να συγχωρούν, ακόμη και ανθρώπους που τους έχουν πληγώσει στην πραγματική ζωή.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology και εξετάζει πώς η πρόσβαση στις σκέψεις και τα συναισθήματα ενός λογοτεχνικού χαρακτήρα επηρεάζει την κρίση μας για τη συμπεριφορά του.
Ανάγνωση και συναισθήματα χαρακτήρα
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε μια αφηγηματική τεχνική που ονομάζεται «εσωτερική εστίαση». Πρόκειται για τον τρόπο αφήγησης που επιτρέπει στον αναγνώστη να γνωρίζει τις σκέψεις και τα συναισθήματα ενός χαρακτήρα, αντί να παρακολουθεί μόνο όσα λέει ή κάνει. Για να εξετάσουν την επίδρασή της, πραγματοποίησαν τρία διαδικτυακά πειράματα, στα οποία συμμετείχαν συνολικά 1.563 άτομα.
Οι συμμετέχοντες διάβασαν μια ιστορία για μια ηλικιωμένη γυναίκα που υιοθετεί ένα κουτάβι. Ένας τεχνικός που επισκευάζει τον φούρνο της αφήνει απρόσεκτα την πόρτα ανοιχτή, με αποτέλεσμα το ζώο να διαφύγει. Στη συνέχεια, ζητά συγγνώμη.
Σε ορισμένες εκδοχές της ιστορίας, οι αναγνώστες γνώριζαν ότι ο τεχνικός μετάνιωνε για το λάθος του μέσα από τις ιδιωτικές σκέψεις του. Σε άλλες, άκουγαν μόνο τη συγγνώμη που εξέφραζε στη γυναίκα.
Η μεταμέλεια έκανε τη διαφορά
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αναγνώστες ήταν πιο πρόθυμοι να συγχωρήσουν τον τεχνικό όταν μπορούσαν να διαβάσουν τις εσωτερικές του σκέψεις, εφόσον εκείνος έφερε ξεκάθαρα την ευθύνη για το περιστατικό. Στην πρώτη δοκιμή, η διάθεση συγχώρεσης βαθμολογήθηκε κατά μέσο όρο με 7,3 στα 10 από όσους γνώριζαν τις σκέψεις του, έναντι 6,3 από όσους διάβαζαν μόνο τη συγγνώμη του.
Όταν, αντίθετα, η συμπεριφορά του μπορούσε να αποδοθεί σε προβλήματα που αντιμετώπιζε στο σπίτι, η πρόσβαση στις σκέψεις του δεν φάνηκε να κάνει σημαντική διαφορά.
Στα επόμενα πειράματα, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να θυμηθούν κάποιον που τους είχε αδικήσει στην πραγματική ζωή και να αξιολογήσουν κατά πόσο τον είχαν συγχωρήσει. Όσοι συγχωρούσαν ευκολότερα τον χαρακτήρα της ιστορίας ανέφεραν επίσης μεγαλύτερη διάθεση συγχώρεσης προς το συγκεκριμένο πρόσωπο.
Μπορεί η ανάγνωση λογοτεχνίας να αλλάξει τη στάση μας;
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η απλή ανάγνωση μιας ιστορίας δεν αρκούσε για να αυξήσει ξεκάθαρα τη διάθεση συγχώρεσης στην πραγματική ζωή. Σημασία φαίνεται να είχε η δυνατότητα των αναγνωστών να κατανοήσουν τις εσωτερικές σκέψεις του χαρακτήρα και να τον συγχωρήσουν μέσα στην αφήγηση.
Ωστόσο, τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Η συγχώρεση αξιολογήθηκε με βάση τις απαντήσεις των ίδιων των συμμετεχόντων αμέσως μετά την ανάγνωση. Δεν εξετάστηκε αν η επίδραση διατηρήθηκε στον χρόνο ή αν οδήγησε σε πραγματική συμφιλίωση.
Η μελέτη, επομένως, δεν αποδεικνύει ότι η λογοτεχνία μάς κάνει απαραίτητα να συγχρούμε πιο εύκολα. Υποδεικνύει, όμως, ότι όταν μια ιστορία μάς επιτρέπει να δούμε πέρα από τις πράξεις ενός ανθρώπου και να κατανοήσουμε τι συμβαίνει μέσα του, μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο κρίνουμε τα λάθη του.
vita.gr
