Μπορεί κάτι να σας έχει αναστατώσει, και, όπως συμβαίνει συχνά, προσπαθείτε να καταλάβετε το «γιατί». Γιατί με επηρέασε τόσο; Μήπως υπερέβαλα; Μήπως το παίρνω πιο προσωπικά απ’ όσο πρέπει; Ξαναφέρνετε τη συζήτηση στο μυαλό σας, αναλύετε κάθε λεπτομέρεια, προσπαθείτε να δείτε τα πράγματα αντικειμενικά και αναζητάτε μια λογική εξήγηση. Κι όμως, στο τέλος της ημέρας, δεν νιώθετε καλύτερα, το αντίθετο μάλιστα αισθάνεστε μια μόνιμη ψυχολογική κόπωση. Ίσως επειδή άλλο είναι να καταλαβαίνετε τα συναισθήματα και άλλο να τα επεξεργάζεστε πραγματικά. Υπάρχει, μάλιστα, ένας όρος που περιγράφει αυτή την τάση: intellectualizing, ή αλλιώς η «εκλογίκευση» των συναισθημάτων.
Τι σημαίνει να εκλογικεύουμε τα συναισθήματα;
Η εκλογίκευση είναι ένας τρόπος να αντιμετωπίζουμε δύσκολα συναισθήματα. Αντί να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να νιώσει λύπη, θυμό, φόβο ή απογοήτευση, προσπαθούμε να τα εξηγήσουμε, να τα δικαιολογήσουμε ή να τα «λύσουμε». Επιστημονικές έρευνες μάλιστα επισημαίνουν ότι τακτικές καταπίεσης, όπως αυτή, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και σωματικού στρες.
Για παράδειγμα, μετά από έναν χωρισμό μπορεί να σκεφτόμαστε: «Ήταν καλύτερα έτσι. Είχαμε διαφορετικές ανάγκες και η σχέση δεν θα λειτουργούσε μακροπρόθεσμα». Όλα αυτά μπορεί να είναι απολύτως αληθινά. Ταυτόχρονα, όμως, μπορεί να υπάρχει και μια άλλη αλήθεια: πονάω, μου λείπει και είμαι στενοχωρημένος/η.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανάγκη να εξηγούμε και να αναλύουμε όσα μας συμβαίνουν μπορεί να μας βοηθά να πάρουμε απόσταση από μια δύσκολη στιγμή. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η ανάλυση γίνεται ο βασικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα.
Μήπως μετατρέπετε κάθε συναίσθημα σε «πρόβλημα»;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια είναι η συνεχής ανάγκη να βρούμε λύση.
- «Πώς θα σταματήσω να νιώθω έτσι;»
- «Τι πρέπει να κάνω για να το ξεπεράσω;»
- «Γιατί αντιδρώ με αυτόν τον τρόπο;»
Η αυτοπαρατήρηση είναι χρήσιμη. Όμως δεν χρειάζεται κάθε συναίσθημα να γίνει project προς επίλυση. Μερικές φορές είμαστε απλώς απογοητευμένοι. Ή θυμωμένοι. Ή φοβισμένοι. Και αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάτι που πρέπει να διορθωθεί άμεσα. Μπορεί επίσης να γεμίζουμε κάθε κενό χρόνο με δουλειά, υποχρεώσεις, social media ή ατελείωτη σκέψη, ώστε να μη χρειαστεί να μείνουμε μόνοι με αυτό που αισθανόμαστε.
Όταν φαίνεστε ψύχραιμοι ενώ μέσα σας «βράζετε»
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της εκλογίκευσης των συναισθημάτων είναι η “εντυπωσιακή” ψυχραιμία. Μπορεί να περιγράφετε έναν δύσκολο χωρισμό, μια σύγκρουση με έναν φίλο ή μια πιεστική κατάσταση στη δουλειά σαν να σχολιάζετε τη ζωή κάποιου άλλου: Τι συνέβη. Γιατί συνέβη. Τι πρέπει να κάνω από εδώ και πέρα. Όμως δυσκολεύεστε να πείτε κάτι πολύ πιο απλό:
- «Με πλήγωσε.»
- «Φοβάμαι.»
- «Είμαι πραγματικά στενοχωρημένος/η.»
Και αυτή η απόσταση από το συναίσθημα μπορεί να δυσκολέψει ακόμη και τις σχέσεις σας, αφού οι άνθρωποι γύρω σας δεν μπορούν πάντα να καταλάβουν τι χρειάζεστε.
Συναισθήματα: Πώς μπορείτε να αρχίσετε να τα νιώθετε;
Το πρώτο βήμα είναι να δώσετε όνομα σε αυτό που αισθάνεστε. Αντί για «δεν είμαι καλά», δοκιμάσετε να γίνετε πιο συγκεκριμένοι. Είμαι απογοητευμένος; Θυμωμένος; Μόνος; Φοβισμένος; Εξαντλημένος; Η ονομασία του συναισθήματος μπορεί να σας βοηθήσει να το αναγνωρίσετε χωρίς να χρειάζεται αμέσως να το αλλάξετε. Το επόμενο βήμα είναι να μην προσπαθήσετε να το αντικρούσετε, αλλά να πείτε: «Αυτό νιώθω αυτή τη στιγμή. Δεν χρειάζεται να το λύσω αμέσως.»
vita.gr
