Ένα τραγούδι κορυφώνεται, μια φωνή μπαίνει την κατάλληλη στιγμή και ξαφνικά εμφανίζονται ανατριχίλες στα χέρια, ένα ρίγος στον αυχένα ή μια αίσθηση που διατρέχει ολόκληρη τη σπονδυλική στήλη. Για ορισμένους ανθρώπους, αυτή η έντονη σωματική αντίδραση είναι μία από τις μεγαλύτερες απολαύσεις που προσφέρει η μουσική. Για άλλους πάλι, δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ.
Οι επιστήμονες αποκαλούν το φαινόμενο «μουσική ανατριχίλα» και οι έρευνες δείχνουν ότι δεν προκαλείται ούτε από μία συγκεκριμένη συγχορδία, ούτε από ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.
Αντίθετα, φαίνεται να προκύπτει από τον συνδυασμό προσδοκιών, εκπλήξεων, του συστήματος ανταμοιβής του εγκεφάλου και της προσωπικής σχέσης που έχουμε αναπτύξει με τη μουσική.
Πόσο συχνά ανατριχιάζουμε ακούγοντας μουσική;
Το πόσο συχνό είναι το φαινόμενο εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο μετριέται. Μια έρευνα στο Psychological Bulletin έδειξε ότι σε εργαστηριακές μελέτες το 40%-57% των ανθρώπων που δήλωναν ότι νιώθουν ανατριχίλα εμφάνιζαν και ορατό «ανασήκωμα» των τριχών.
Σε έρευνες που βασίζονταν στις προσωπικές αναφορές των συμμετεχόντων, τα ποσοστά ήταν υψηλότερα, φτάνοντας το 79%-90%. Ωστόσο, η ανατριχίλα δεν εκδηλώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να είναι ένα ελαφρύ μυρμήγκιασμα, ένα ρίγος ή μια αίσθηση κύματος στον αυχένα και την πλάτη.
Τι συμβαίνει λίγο πριν από τη μουσική κορύφωση;
Η προσμονή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο. Μελέτη δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience έδειξε ότι η δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή συνδέεται τόσο με την αναμονή μιας μουσικής κορύφωσης όσο και με την ίδια την κορυφαία στιγμή.
Άλλη μελέτη έδωσε επιπλέον στοιχεία για τον ρόλο της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συμμετέχει στην απόλαυση και την κινητοποίηση. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές τονίζουν ότι η ντοπαμίνη από μόνη της δεν εξηγεί όλο το συναίσθημα που προκαλεί η μουσική.
Γιατί κάποιοι δεν ανατριχιάζουν ποτέ;
Δεν έχει εντοπιστεί κάποιο συγκεκριμένο «όριο» στον εγκέφαλο που να χωρίζει όσους νιώθουν μουσικές ανατριχίλες από όσους δεν τις νιώθουν. Μια έρευνα έδειξε ότι οι άνθρωποι που ανατρίχιαζαν συχνά παρουσίαζαν μεγαλύτερη συνδεσιμότητα μεταξύ μιας περιοχής που επεξεργάζεται τον ήχο και περιοχών που σχετίζονται με το συναίσθημα και την κοινωνική επεξεργασία. Τα ευρήματα, ωστόσο, ήταν προκαταρκτικά και δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος.
Ρόλο μπορεί επίσης να παίζουν η προσωπικότητα, οι μουσικές εμπειρίες και η εξοικείωση με διαφορετικά είδη μουσικής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η «μουσική ανηδονία», μια κατάσταση κατά την οποία κάποιος αντιλαμβάνεται κανονικά τη μουσική, αλλά αυτή δεν του προσφέρει ιδιαίτερη ευχαρίστηση. Αυτό διαφέρει από το να απολαμβάνει κάποιος τη μουσική χωρίς να ανατριχιάζει.
Ποιες μουσικές στιγμές προκαλούν συχνότερα ανατριχίλα;
Οι έρευνες συνδέουν συχνά την ανατριχίλα με μουσικές κορυφώσεις, ξαφνικές αλλαγές στην ένταση, απρόσμενες αρμονίες, αλλαγές στον ρυθμό ή στην τονικότητα και την ξαφνική είσοδο μιας φωνής ή ενός οργάνου.
Ωστόσο, η ένταση από μόνη της δεν αρκεί. Αυτό που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η προσμονή και η ανατροπή της. Μια μουσική εξέλιξη που προετοιμάζει τον ακροατή για κάτι και στη συνέχεια του προσφέρει μια αναπάντεχη, αλλά κατανοητή κορύφωση.
Τελικά, δεν υπάρχει ένα τραγούδι που να προκαλεί ανατριχίλα σε όλους. Αυτή η αίσθηση φαίνεται να γεννιέται εκεί όπου η μουσική δομή συναντά την προσωπική μας ιστορία, τις προσδοκίες και το νόημα που έχουμε δώσει σε συγκεκριμένους ήχους.
vita.gr
