Πόσο καλά μπορούμε πραγματικά να καταλάβουμε τι σκέφτονται ή τι αισθάνονται οι άλλοι; Πόσο ρόλο παίζει η κοινωνική ευγένεια στην επικοινωνία μας με τους γύρω μας και στις αντιδράσεις μας απέναντί τους;
Μέχρι σήμερα, αρκετές έρευνες έχουν υποστηρίξει ότι οι άνθρωποι συχνά κάνουν λάθος όταν προσπαθούν να προβλέψουν τις αντιδράσεις των άλλων. Για παράδειγμα, μπορεί να πιστεύουμε ότι κάποιος θα θυμώσει πολύ περισσότερο για ένα λάθος μας από όσο πραγματικά θυμώνει ή ότι δεν θα εκτιμήσει ιδιαίτερα μια καλή μας πράξη.
Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Psychology: General υποστηρίζει ότι ορισμένα από αυτά τα συμπεράσματα ίσως οφείλονται στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι σχετικές έρευνες.
Τι δείχνει η έρευνα
Οι ερευνητές εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο συγκρίνονται συνήθως οι απαντήσεις των ανθρώπων. Σε πολλές προηγούμενες μελέτες, μια ομάδα καλείται να προβλέψει πώς θα αντιδράσει ένα άλλο άτομο, ενώ μια δεύτερη ομάδα περιγράφει πώς θα αντιδρούσε η ίδια σε μια αντίστοιχη κατάσταση.
Οι δύο απαντήσεις μοιάζουν συγκρίσιμες, όμως μπορεί να επηρεάζονται διαφορετικά από την κοινωνική ευγένεια. Για παράδειγμα, αν κάποιος προβλέψει ότι ένας άλλος άνθρωπος θα αισθανθεί «υπερβολικά ευγνώμων» για μια καλή πράξη, μπορεί να θεωρήσει ότι ακούγεται υπερβολικός. Αντίθετα, το να δηλώσει ότι ο ίδιος θα αισθανόταν πολύ ευγνώμων φαίνεται απολύτως φυσιολογικό.
Έτσι, η διαφορά ανάμεσα στις δύο απαντήσεις μπορεί να μοιάζει με «μεροληψία», ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να έχει προκληθεί από τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αισθάνονται ότι πρέπει να απαντήσουν.
Ο βάτραχος, το βελανίδι και η κοινωνική ευγένεια
Για να εξετάσουν αυτή την πιθανότητα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν 13 πειράματα. Σε ένα από αυτά, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να φανταστούν ότι ήταν ένα βελανίδι που έπεφτε πάνω σε έναν βάτραχο. Άλλοι έπρεπε να προβλέψουν πόσο αρνητικά θα έκρινε ο βάτραχος το βελανίδι, ενώ άλλοι να απαντήσουν σαν να ήταν ο ίδιος ο βάτραχος.
Παρόμοια αποτελέσματα εμφανίστηκαν και σε πιο καθημερινά σενάρια, όπως όταν κάποιος ξεχνά να απαντήσει σε ένα μήνυμα ή δίνει σε έναν συνάδελφο αρνητική ανατροφοδότηση.
Σε ένα ακόμη πείραμα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν είτε σαν ιδιαίτερα ευγενικοί είτε σαν ιδιαίτερα αγενείς άνθρωποι. Η φαινομενική «μεροληψία» γινόταν μεγαλύτερη όταν οι συμμετέχοντες απαντούσαν ως ευγενικοί, ενώ αντιστρεφόταν όταν απαντούσαν ως αγενείς.
Δεν σημαίνει ότι καταλαβαίνουμε πάντα σωστά τους άλλους
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως οι άνθρωποι είναι καλοί στο να αντιλαμβάνονται τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων. Δείχνουν κυρίως ότι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται αυτή η ικανότητα μπορεί να δημιουργεί παραπλανητικά αποτελέσματα.
Η μελέτη υπογραμμίζει επομένως την ανάγκη για διαφορετικές μεθόδους έρευνας. Αντί να συγκρίνουν τις προβλέψεις με το τι δηλώνουν οι άνθρωποι ότι αισθάνονται, οι επιστήμονες προτείνουν να εξετάζουν περισσότερο τι πραγματικά λένε ή κάνουν οι άνθρωποι.
Με άλλα λόγια, πριν αποφανθούμε ότι κάποιος «δεν καταλαβαίνει τους άλλους», χρειάζεται να είμαστε βέβαιοι ότι ο τρόπος με τον οποίο το μετράμε δεν επηρεάζει ο ίδιος το αποτέλεσμα.
vita.gr
