Όταν η ευθύνη αναγνωρίζεται πραγματικά, μπορεί να οδηγήσει σε μια συγγνώμη, σε αποκατάσταση της ζημιάς ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε τιμωρία. Με αυτόν τον τρόπο, η αναγνώριση της ευθύνης μπορεί να λειτουργήσει αποκαταστατικά τόσο για εκείνον που προκάλεσε τη βλάβη όσο και για εκείνον που την υπέστη.
Όταν η επίρριψη ευθυνών γίνεται προβληματική
Ωστόσο, η επίρριψη ευθυνών δεν λειτουργεί πάντα με αυτόν τον τρόπο. Μπορεί να γίνει καταστροφική όταν κάποιος αρνείται να αναλάβει την ευθύνη για τις πράξεις του, όταν μεταφέρει συστηματικά την ευθύνη στους άλλους ή όταν χρησιμοποιείται για να μπλοκάρει εκείνον που έχει υποστεί αδικία από το να εκφραστεί.
Κάποιος που υφίσταται μία δυσάρεστη συμπεριφορά, μπορεί ακόμη και να καταλήξει να πιστεύει ότι εκείνος ευθύνεται για όσα συμβαίνουν. Αντίστοιχα, άνθρωποι που βιώνουν μια μεγάλη απώλεια ή μια τραυματική εμπειρία μπορεί να αναζητούν μέσα τους μια αιτία, ακόμη και όταν δεν είχαν κανέναν έλεγχο πάνω στην κατάσταση.
Τι εξυπηρετεί η αυτοκατηγορία;
Η αυτοκατηγορία δεν σημαίνει πάντα ότι κάποιος έχει πράγματι κάνει κάτι λάθος. Συχνά αποτελεί μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε συναισθήματα αδυναμίας και απελπισίας.
Η σκέψη «έφταιξα εγώ» μπορεί, παρά τον πόνο της, να μοιάζει πιο διαχειρίσιμη από την αποδοχή ότι ορισμένα γεγονότα της ζωής είναι απρόβλεπτα και βρίσκονται έξω από τον έλεγχό μας. Με αυτόν τον τρόπο, η αυτοκατηγορία μπορεί προσωρινά να δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι υπήρχε κάτι που θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά.
Από την ενοχή και την αυτοκατηγορία στη ντροπή
Η αυτοκατηγορία συχνά ενισχύεται και από το περιβάλλον. Φράσεις όπως «δεν έπρεπε να είχε πάει εκεί», «δεν πρόσεχε τη διατροφή του» ή «επέλεξαν να ζήσουν στο εξωτερικό» μεταφέρουν την ευθύνη σε εκείνον που υπέστη τη συνέπεια.
Όταν αυτή η διαδικασία συνεχίζεται, η ενοχή μπορεί να μετατραπεί σε ντροπή. Το άτομο αρχίζει να χάνει την αυτοπεποίθησή του, να απαξιώνει τον εαυτό του και να φοβάται την έκθεση και την κρίση των άλλων.
Δεν χρειάζεται να ζούμε για πάντα με την ενοχή
Η ανάληψη της ευθύνης, όταν είναι πραγματικά δικαιολογημένη, μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή και αποκατάσταση. Όμως η αυτοκατηγορία δεν πρέπει να γίνει η ταυτότητά μας.
Κάποια στιγμή χρειάζεται να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να πενθήσει, να αναγνωρίσει τον θυμό και τον φόβο, να αποδεχθεί τα όριά του και να προχωρήσει προς την αυτοσυγχώρεση. Το να αφήσουμε πίσω μας την ενοχή δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε όσα συνέβησαν. Σημαίνει ότι επιλέγουμε να μην τους επιτρέψουμε να καθορίζουν ολόκληρη τη ζωή μας.
vita.gr
