Όταν ακούμε τη λέξη «στρες», συνήθως σκεφτόμαστε κάτι αρνητικό: πίεση, άγχος, κούραση, αϋπνία. Υπάρχει όμως και μια διαφορετική μορφή στρες, που μπορεί να λειτουργήσει υπέρ μας. Ονομάζεται “eustress” και περιγράφει το λεγόμενο «καλό στρες». Σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι εκείνη η ευχάριστη ένταση που νιώθουμε πριν από κάτι σημαντικό ή συναρπαστικό: μια καινούργια δουλειά, ένα ταξίδι, ένα πρώτο ραντεβού, μια δύσκολη προπόνηση ή μια μεγάλη προσωπική πρόκληση.
Όταν το στρες γίνεται… σύμμαχος
Το eustress μπορεί να μοιάζει σωματικά με το άγχος. Η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, οι σκέψεις τρέχουν και νιώθουμε μια ένταση στο σώμα. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο πώς αντιλαμβανόμαστε αυτή την κατάσταση. Μια πρόκληση που θεωρούμε διαχειρίσιμη μπορεί να μας γεμίσει ενέργεια και ενθουσιασμό. Αντίθετα, όταν αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε, η ίδια ένταση μπορεί να μετατραπεί σε distress, δηλαδή στο στρες που μας εξαντλεί.
Από την πρώτη μέρα στη νέα δουλειά μέχρι ένα συναισθηματικό roller coaster
Το eustress βρίσκεται συχνά πίσω από εμπειρίες που μας βγάζουν από τη ζώνη άνεσής μας. Μπορεί να είναι η αγωνία πριν από μια συνέντευξη για μια δουλειά που πραγματικά θέλουμε. Μπορεί να είναι η προσμονή πριν από ένα ταξίδι, η αδρεναλίνη μιας έντονης γυμναστικής ή ακόμη και ο ενθουσιασμός πριν δοκιμάσουμε κάτι για πρώτη φορά.
Ακόμη και μια μεγάλη αλλαγή που αρχικά μας τρομάζει μπορεί, με τον χρόνο, να αποκτήσει θετικό πρόσημο. Ένας χωρισμός ή η απώλεια μιας εργασίας, για παράδειγμα, μπορεί αρχικά να βιώνονται ως καταστάσεις έντονου στρες, αλλά αργότερα να μετατραπούν σε αφετηρία για αλλαγή και προσωπική ανάπτυξη.
Γιατί χρειαζόμαστε λίγη «καλή» πίεση;
Σε σωστή δόση, το eustress μπορεί να λειτουργήσει σαν εσωτερικός κινητήρας. Μπορεί να μας βοηθήσει να συγκεντρωθούμε, να κινητοποιηθούμε και να κυνηγήσουμε τους στόχους μας. Μια πρόκληση μπορεί να μας κάνει να πούμε: «Θα το προσπαθήσω». Και αυτή ακριβώς η διαδικασία μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητά μας. Όταν αντιμετωπίζουμε μικρές δυσκολίες και βλέπουμε ότι τελικά μπορούμε να τα καταφέρουμε, χτίζουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι μια ζωή χωρίς στρες. Είναι μια ζωή όπου το στρες βρίσκεται σε διαχειρίσιμα επίπεδα.
Το «καλό» στρες έχει και τα όριά του
Επειδή το eustress μπορεί να είναι ευχάριστο και να μας δίνει ενέργεια, είναι εύκολο να παρασυρθούμε. Πολλά deadlines, συνεχείς δραστηριότητες, υπερβολική άσκηση, κοινωνικές υποχρεώσεις και η μόνιμη ανάγκη να «κάνουμε περισσότερα» μπορούν τελικά να εξαντλήσουν τον οργανισμό. Ακόμη και το καλό στρες, όταν γίνεται πολύ έντονο ή διαρκεί για πολύ, μπορεί να μετατραπεί σε χρόνιο στρες και να οδηγήσει σε εξουθένωση.
Ένας απλός τρόπος είναι να μάθετε να ξεχωρίζετε την πρόκληση από την απειλή. Όταν αντιμετωπίζετε κάτι δύσκολο, προσπαθήστε να αναρωτηθείτε: «Τι μπορώ να κάνω εγώ για να το διαχειριστώ;» αντί για «Κι αν όλα πάνε στραβά;». Είναι σημαντικό να εστιάσετε σε όσα μπορείτε να ελέγξετε, μιλήστε στον εαυτό σας με περισσότερη ενθάρρυνση και, κυρίως, αφήστε χώρο για ξεκούραση. Το να πείτε «όχι» σε μια ακόμη υποχρέωση δεν είναι αποτυχία. Είναι αυτοφροντίδα.
vita.gr
