Υπάρχουν δουλειές που δεν είναι δύσκολες, αλλά απλώς… βαρετές. Το πλύσιμο των πιάτων, το δίπλωμα των ρούχων, η τακτοποίηση του σπιτιού, τα email που περιμένουν ή εκείνος ο λογαριασμός που αναβάλλουμε συνεχώς. Κι όμως, πολλές φορές η λύση στην αναβλητικότητα ίσως είναι να βάλουμε το αγαπημένο μας podcast, να ακούσουμε μουσική ή να υποσχεθούμε στον εαυτό μας μια μικρή απόλαυση μετά, για να ξεκινήσουμε πολύ πιο εύκολα. Δεν είναι τυχαίο. Οι ειδικοί συνδέουν αυτή την πρακτική με αυτό που έχει γίνει γνωστό ως “dopamine anchoring”, δηλαδή να συνδέουμε κάτι που πρέπει να κάνουμε με κάτι που μας αρέσει. Για παράδειγμα, μπορούμε να ακούμε την αγαπημένη μας σειρά podcast μόνο όταν κάνουμε δουλειές του σπιτιού. Ή να απολαμβάνουμε έναν συγκεκριμένο καφέ ενώ οργανώνουμε τα επαγγελματικά μας email.
Με την επανάληψη, ο εγκέφαλος αρχίζει να συνδέει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα με κάτι ευχάριστο. Έτσι, μια εργασία που προηγουμένως μας προκαλούσε βαρεμάρα ή αντίσταση μπορεί να φαίνεται λιγότερο δυσάρεστη.
Αναβλητικότητα: Ο ρόλος της ντοπαμίνης
Συχνά ακούμε ότι η ντοπαμίνη είναι η «ορμόνη της ευτυχίας». Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η ντοπαμίνη συμμετέχει σημαντικά στο σύστημα ανταμοιβής και κινήτρου του εγκεφάλου. Και, σύμφωνα με τους ειδικούς, έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο η ίδια η ανταμοιβή, αλλά και η προσμονή της. Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να νιώθουμε ενθουσιασμό πριν ακόμη πάμε διακοπές, πριν ξεκινήσει μια αγαπημένη ταινία ή πριν συναντήσουμε φίλους. Το “dopamine anchoring” προσπαθεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτή την προσμονή.
Πώς μπορούμε να την εφαρμόσουμε στην καθημερινότητα;
Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα περίπλοκο σύστημα ανταμοιβών για να αντιμετωπίσουμε την αναβλητικότητα. Αντίθετα, όσο πιο απλό τόσο καλύτερα. Διαλέξτε μία συγκεκριμένη εργασία που συνηθίζετε να αναβάλλετε. Για παράδειγμα, το συμμάζεμα του σπιτιού.
Στη συνέχεια, συνδέστε την με κάτι που πραγματικά απολαμβάνετε: ένα podcast, την αγαπημένη σας μουσική ή ένα ενδιαφέρον audiobook. Το σημαντικό είναι η σύνδεση να είναι σταθερή. Αν, για παράδειγμα, ακούμε το αγαπημένο μας podcast κάθε φορά που τακτοποιούμε την κουζίνα, σταδιακά το podcast μπορεί να γίνει ένα ευχάριστο «σήμα» που μας βοηθά να ξεκινήσουμε.
Μικρές ανταμοιβές, όχι υπερβολές
Το να εφαρμόζουμε το “dopamine anchoring” δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανταμείβουμε τον εαυτό μας για κάθε μικρή υποχρέωση. Αν χρειάζεστε συνεχώς μια εξωτερική ανταμοιβή για να κάνετε οτιδήποτε, μπορεί τελικά να μειωθεί το εσωτερικό σας κίνητρο. Ακόμη χειρότερα, αν η «ανταμοιβή» είναι το ατελείωτο scrolling στα social media, οι παρορμητικές αγορές ή άλλες συμπεριφορές που δυσκολεύεστε να ελέγξετε, μπορεί να ενισχύσετε την απόσπαση της προσοχής αντί για την αυτοπειθαρχία.
Ο στόχος, λοιπόν, δεν είναι να κάνουμε τον εγκέφαλό μας να αναζητά συνεχώς περισσότερη διέγερση. Είναι να κάνουμε ένα μικρό βήμα πιο εύκολο.
vita.gr
