Να αγοράσουμε κάτι που μας αρέσει σήμερα ή να βάλουμε χρήματα στην άκρη για ένα ταξίδι; Να μείνουμε στον καναπέ ή να πάμε για προπόνηση; Να φάμε όλη τη σοκολάτα τώρα ή να κρατήσουμε λίγη για αργότερα; Μικρές, καθημερινές αποφάσεις σαν αυτές μοιάζουν ασήμαντες, όμως αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο για τον τρόπο που ξοδεύουμε, φροντίζουμε την υγεία μας, οργανώνουμε τον χρόνο μας και, τελικά, σχεδιάζουμε τη ζωή μας.
Κάθε φορά που πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε μια άμεση απόλαυση και σε ένα πιθανό μεγαλύτερο όφελος αργότερα, μπαίνουμε σε μια εσωτερική διαπραγμάτευση, καθώς καλούμαστε να αποφασίσουμε τι αξίζει περισσότερο, το τώρα ή το μετά. Αυτό ακριβώς μελετούν ψυχολόγοι από το Πανεπιστήμιο της Βόννης, σε συνεργασία με περισσότερους από 100 ερευνητές από 77 χώρες. Η διεθνής ομάδα πραγματοποιεί μία από τις μεγαλύτερες μέχρι σήμερα διαδικτυακές έρευνες για τη λεγόμενη «διαχρονική λήψη αποφάσεων», με στόχο να συμμετάσχουν περίπου 15.000 άνθρωποι.
Τι είναι οι «διαχρονικές αποφάσεις»
Ο όρος μπορεί να ακούγεται επιστημονικός, όμως περιγράφει κάτι που όλοι αναγνωρίζουμε στην καθημερινότητά μας. Είναι οι αποφάσεις στις οποίες ζυγίζουμε το άμεσο κέρδος έναντι μιας μελλοντικής ανταμοιβής. Να ξοδέψουμε ή να αποταμιεύσουμε; Να χαλαρώσουμε ή να επενδύσουμε στην υγεία μας; Να επιλέξουμε κάτι που μας ευχαριστεί τώρα ή κάτι που ίσως μας ωφελήσει περισσότερο αργότερα;
Η μελέτη εστιάζει κυρίως σε αποφάσεις που αφορούν χρήματα, επειδή μπορούν να μετρηθούν και να συγκριθούν πιο εύκολα. Ωστόσο, τα συμπεράσματα αγγίζουν πολύ περισσότερες πλευρές της ζωής. Σύμφωνα με τον Dr. Kristof Keidel, από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Βόννης, τέτοιες επιλογές διαμορφώνουν την καθημερινότητά μας, καθώς δεν αφορούν μόνο τα χρήματα, αλλά και την υγεία, την άσκηση, την διατροφή, ακόμη και τη βιωσιμότητα.
Πολλές φορές, τα μεγαλύτερα οφέλη δεν φαίνονται αμέσως. Χρειάζονται χρόνο, υπομονή και μια μικρή θυσία στο παρόν.
Γιατί δεν υπάρχει «σωστή» επιλογή
Όπως τονίζει ο ίδιος, δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος αποφάσεις, αλλά προσωπικές προτιμήσεις, οι οποίες επηρεάζονται και από τις εξωτερικές συνθήκες που κυριαρχούν ανά περίπτωση. Όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι, για παράδειγμα, η άμεση ανταμοιβή μπορεί να μοιάζει πιο λογική. Αν δεν είμαστε βέβαιοι ότι θα υπάρχει κάτι διαθέσιμο αύριο, ίσως επιλέξουμε το μικρότερο κέρδος σήμερα.
Ρόλο φαίνεται να παίζει και η ψυχολογική μας κατάσταση. Όταν αναζητούμε παρηγοριά ή ασφάλεια, είναι πιο πιθανό να στραφούμε στην άμεση απόλαυση. Αντίθετα, όταν νιώθουμε αισιοδοξία για το μέλλον, μπορεί να είμαστε πιο διατεθειμένοι να περιμένουμε.
Η ισορροπία ανάμεσα στο τώρα και το μετά
Εάν αναρωτιέστε αν πρέπει πάντα να συγκρατήστε με την ελπίδα ενός μεγαλύτερου οφέλους αργότερα ή αν πρέπει να απολαμβάνετε όσα θέλετε χωρίς δεύτερη σκέψη, οι ερευνητές απαντούν ότι η ισορροπία βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν υπάρχει μία επιλογή που να είναι πάντα σωστή για όλους και σε κάθε περίσταση.
Υπάρχουν στιγμές που η άμεση χαρά είναι πολύτιμη, γιατί μας ξεκουράζει, μας ανακουφίζει ή μας δίνει την ενέργεια που χρειαζόμαστε. Υπάρχουν όμως και στιγμές που αξίζει να περιμένουμε, ειδικά όταν αυτό που κερδίζουμε αργότερα έχει μεγαλύτερη σημασία για την υγεία, τους στόχους ή την καθημερινότητά μας.
Το σημαντικό είναι να καταλαβαίνουμε τι μας οδηγεί κάθε φορά στην επιλογή μας. Θέλουμε πραγματικά αυτό που διαλέγουμε ή απλώς αναζητούμε μια γρήγορη ανακούφιση; Μας εξυπηρετεί το «τώρα» ή μας απομακρύνει από κάτι που έχει μεγαλύτερη αξία για εμάς; Όσο καλύτερα αναγνωρίζουμε αυτά τα μοτίβα, τόσο πιο συνειδητές μπορούν να γίνουν οι αποφάσεις μας. Όχι τέλειες ή πάντα πειθαρχημένες, αλλά πιο κοντά στις ανάγκες μας, τις σημερινές και τις αυριανές.
vita.gr
