Νέα μελέτη από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην αυτογνωσία και τη συνειδητή αλλαγή συμπεριφορών και τη σωματική και ψυχική ευεξία.
Η καθημερινότητα, το άγχος, οι διατροφικές συνήθειες και ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας φαίνεται πως επηρεάζουν όχι μόνο την ψυχολογία μας, αλλά και βαθύτερες λειτουργίες του οργανισμού.
Τι έδειξε η έρευνα για τη σχέση της ευεξίας με την αυτογνωσία
Η εν λόγω ελληνική μελέτη δείχνει ότι μια δομημένη παρέμβαση που βασίζεται στην αυτογνωσία μπορεί να συνδέεται με βελτιώσεις στη διατροφή, τον ύπνο, τη διαχείριση του στρες, τη γνωστική λειτουργία ακόμα και ορισμένους βιολογικούς δείκτες.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Η Επιστήμη του Στρες και η Προαγωγή της Υγείας» της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients.
Συμμετείχαν 30 υγιείς ενήλικες, οι οποίοι ακολούθησαν για έξι εβδομάδες την παρέμβαση «Πυθαγόρειας Αυτογνωσίας» (Pythagorean Self-Awareness Intervention – PSAI).
Η αυτοπαρατήρηση και η αυτογνωσία ως εργαλεία αλλαγής
Η συγκεκριμένη μέθοδος βασίζεται στην καθημερινή ανασκόπηση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των πράξεων και στηρίζεται στις αρχές της πυθαγόρειας φιλοσοφίας, όπως αυτές αποτυπώνονται στα Χρυσά Έπη, ένα σύντομο ηθικό και φιλοσοφικό ποίημα που αναδεικνύει την αξία της αρετής, της αυτογνωσίας και της αυτοπειθαρχίας. Η καθημερινή ανάγνωσή τους αποτέλεσε βασικό στοιχείο της μεθόδου και λειτούργησε ως μέσο αναστοχασμού για τους συμμετέχοντες.
Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν να παρατηρούν τη συμπεριφορά τους, να αναγνωρίζουν συνήθειες που δεν τους βοηθούν και να σχεδιάζουν πιο υγιείς επιλογές. Η διαδικασία περιλάμβανε ασκήσεις αυτοπαρατήρησης, τεχνικές χαλάρωσης, συζητήσεις και εκπαίδευση γύρω από τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, τον ύπνο και τη διαχείριση του στρες.
Καλύτερη διατροφή και αλλαγές στο σώμα
Μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, οι συμμετέχοντες παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στην προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν μειώσεις στο σωματικό βάρος, στον δείκτη μάζας σώματος (BMI), στην περίμετρο μέσης και ισχίων, καθώς και στον λιπώδη ιστό ανάμεσα στους μυς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι αλλαγές αυτές δεν προέκυψαν μέσα από μια αυστηρή δίαιτα με θερμιδικούς περιορισμούς, αλλά μέσα από την ενίσχυση της επίγνωσης και της αυτορρύθμισης των καθημερινών επιλογών.
Λιγότερο στρες, καλύτερος ύπνος και περισσότερη αυτοπεποίθηση
Οι ερευνητές διαπίστωσαν σημαντική μείωση του αντιλαμβανόμενου στρες και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, ενώ βελτιώθηκαν η αυτοεκτίμηση και η ποιότητα ύπνου. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν καλύτερη ικανότητα ελέγχου της συμπεριφοράς τους και μεγαλύτερη συνειδητότητα στις αποφάσεις τους.
Η μελέτη υποστηρίζει την άποψη ότι η ψυχική κατάσταση και οι καθημερινές συνήθειες λειτουργούν αλληλοτροφοδοτούμενα: όταν μειώνεται το στρες, γίνεται ευκολότερη η υιοθέτηση πιο υγιεινών συμπεριφορών.
Ενδείξεις βελτίωσης και σε βιολογικό επίπεδο
Εκτός από τις ψυχολογικές αλλαγές, οι ερευνητές εξέτασαν και βιολογικούς δείκτες. Μετά την παρέμβαση παρατηρήθηκε μείωση του οξειδωτικού στρες και αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας του οργανισμού. Επιπλέον, καταγράφηκε αύξηση στο μήκος των τελομερών των λευκοκυττάρων, ενός δείκτη που σχετίζεται με τη γήρανση των κυττάρων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το εύρημα αυτό χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, καθώς απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Η αυτογνωσία ως μέρος μιας ολιστικής προσέγγισης υγείας
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η υγεία δεν εξαρτάται μόνο από έναν παράγοντα, αλλά από τη σύνδεση ανάμεσα στο σώμα, το μυαλό και τον τρόπο ζωής. Η καλλιέργεια της αυτογνωσίας μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για την αλλαγή συνηθειών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
«Η υγεία αποτελεί αποτέλεσμα της δυναμικής αλληλεπίδρασης σώματος και ψυχισμού. Οι δύο αυτές διαστάσεις, βρίσκονται σε έναν συνεχή διάλογο, συνθέτοντας ένα ενιαίο βιοψυχοκοινωνικό σύστημα», αναφέρει η κ. Παναγιώτα Γαλάτουλα, ερευνήτρια της εν λόγω μελέτης, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, MSc στην Επιστήμη του Στρες και την Προαγωγή της Υγείας, Ιατρική Σχολή Αθηνών.
«Έτσι, η φροντίδα του σώματος αντανακλάται στη συναισθηματική μας ευεξία, ενώ η διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας υποστηρίζει την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού», συμπληρώνει.
«Η σύγχρονη επιστημονική γνώση αναδεικνύει, περισσότερο από ποτέ, την ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση της υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, ο τρόπος ζωής αναγνωρίζεται ως θεμελιώδης παράγοντας πρόληψης, διατήρησης και προαγωγής της υγείας», καταλήγει.
Η έρευνα προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στην εικόνα της σύγχρονης ιατρικής: η φροντίδα της ψυχικής μας κατάστασης, η συνειδητή παρατήρηση του εαυτού μας και οι μικρές καθημερινές αλλαγές μπορούν να αποτελέσουν σημαντικούς παράγοντες για μια πιο υγιή ζωή.
vita.gr
