Μετά από μια όμορφη μέρα, γεμάτη θετικές στιγμές και ευχάριστα νέα, επιστρέφετε στο σπίτι και συνειδητοποιείτε ότι αυτό που σας απασχολεί περισσότερο δεν είναι τα καλά που συνέβησαν, αλλά εκείνο το ένα αρνητικό σχόλιο, το απότομο μήνυμα ή ένα βλέμμα που ίσως παρερμηνεύσατε. Οι ειδικοί αναφέρονται σε αυτό το φαινόμενο ως «αρνητική προκατάληψη» (negativity bias), την τάση του εγκεφάλου μας να εστιάζει στα αρνητικά, μια λειτουργία που συνδέεται με την εξελικτική μας πορεία.
Η επιστήμη δίνει την εξήγηση
Σύμφωνα με τους νευροεπιστήμονες, ο εγκέφαλος δεν είναι προγραμματισμένος για να μας κάνει χαρούμενους, αλλά για να μας κρατά ζωντανούς. Οι πρόγονοί μας ζούσαν σε έναν κόσμο γεμάτο κινδύνους. Το να ξεφύγουμε από έναν θηρευτή ήταν θέμα ζωής ή θανάτου. Αντίθετα, το να εστιάσουμε σε μια ευχάριστη εμπειρία ήταν σχεδόν αδιάφορο, μιας και δεν αποτελούσε θέμα επιβίωσης.
Η αμυγδαλή, το «σύστημα συναγερμού» του εγκεφάλου, ενεργοποιείται μπροστά σε απειλές, αρνητικά σχόλια ή απορρίψεις. Σήμερα, όμως, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, αυτό το σύστημα συνεχίζει να δουλεύει. Ένα επικριτικό σχόλιο ή μια δυσάρεστη είδηση μπορεί να πυροδοτήσει την ίδια αντίδραση που κάποτε μας κρατούσε ασφαλείς και μας μας προστάτευε από φυσικές απειλές.
Αν έχετε παρατηρήσει λοιπόν ότι θυμάστε πιο έντονα τις δυσάρεστες στιγμές από τις ευχάριστες, δεν είναι τυχαίο. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις αρνητικές πληροφορίες πιο γρήγορα και τις αποθηκεύει πιο «βαθιά». Στην καθημερινή ζωή, όμως, αυτό μπορεί να μας οδηγήσει σε υπερανάλυση, άγχος και συναισθηματική κόπωση, κάνοντάς μας να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από ένα φακό που τονίζει τα προβλήματα και υποβαθμίζει τις χαρές.
Ποιος ο ρόλος της ευγνωμοσύνης σε αυτό το μοτίβο σκέψης
Η ευγνωμοσύνη αποτελεί μια πρακτική που αλλάζει τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις εμπειρίες μας. Νευροεπιστήμονες παρατηρούν ότι ενεργοποιεί περιοχές που σχετίζονται με την ενσυναίσθηση, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και την αίσθηση σύνδεσης με τους άλλους. Ταυτόχρονα, σχετίζεται με χημικές ουσίες όπως η σεροτονίνη, που φέρνουν ηρεμία και σταθερότητα στη διάθεση.
Επιπλέον, ένα σημαντικό σημείο που τονίζουν οι ειδικοί είναι ότι η ευγνωμοσύνη δεν σημαίνει άρνηση των δυσκολιών. Δεν πρόκειται για το να λέμε «όλα είναι τέλεια», αλλά για το να μπορούμε να βλέπουμε ταυτόχρονα και τις δυσκολίες αλλά και τα θετικά στοιχεία μιας κατάστασης. Όταν αρχίζετε να εξασκείστε στην ευγνωμοσύνη, ο εγκέφαλος «εκπαιδεύεται» να εντοπίζει πιο εύκολα θετικές στιγμές μέσα στην ημέρα. Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται τα προβλήματα. Σημαίνει ότι δεν είναι πια το μόνο που βλέπετε και εστιάζετε.
Ένα απλό καθημερινό τελετουργικό
Μία από τις πιο απλές και αποτελεσματικές πρακτικές είναι το ημερολόγιο ευγνωμοσύνης. Κάθε βράδυ, αφιερώστε λίγα λεπτά για να σημειώσετε τρία συγκεκριμένα πράγματα που πήγαν καλά ή που σας έκαναν να νιώσετε έστω και λίγο αισιοδοξία. Η λεπτομέρεια έχει σημασία: δεν αρκεί ένα γενικό «ήταν μια καλή μέρα». Ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται περισσότερο σε συγκεκριμένες αναμνήσεις και συναισθήματα.
vita.gr
