Κάποιοι άνθρωποι αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, βάζουν πλάτη και κινούν τις διαδικασίες. Κάποιοι άλλοι προτιμούν το… πίσω κάθισμα. Αν και ίσως δεν γνωρίζετε τον όρο, είναι πολύ πιθανό να έχετε συνεργαστεί – ή ακόμα και να ζείτε – με έναν social loafer, δηλαδή το άτομο που καταβάλλει τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια όταν εργάζεται μέσα σε ομάδα, ακόμη κι αν ατομικά είναι απολύτως ικανό και παραγωγικό. Η έννοια του social loafing δεν είναι καινούργια.
Η έρευνα γύρω από το φαινόμενο ξεκίνησε το 1913, όταν ο Max Ringelmann, Γάλλος καθηγητής γεωργικής μηχανικής, παρατήρησε ότι οι άνθρωποι τραβούσαν το σχοινί με λιγότερη δύναμη όταν βρίσκονταν σε ομάδα, σε σχέση με όταν το έκαναν μόνοι τους. Από τότε, το ενδιαφέρον γύρω από το social loafing έχει εκτοξευθεί, ιδίως από τα τέλη του 20ού αιώνα και μετά, και σήμερα αποτελεί μια δυναμική που εμφανίζεται συχνά στη δουλειά, στις παρέες και, πολλές φορές, ακόμη και στην καθημερινότητα του σπιτιού.
Αν λοιπόν εντοπίζετε έναν social loafer στη ζωή σας, πώς μπορείτε να τον διαχειριστείτε;
Το social loafing και η έννοια της «απεξατομίκευσης»
Ενώ είναι κουραστικό να νιώθετε ότι η ευθύνη «πέφτει» διαρκώς πάνω σας ή ότι κάποιο άτομο αποφεύγει συστηματικά να συμβάλει, έχει σημασία να θυμάστε πως πίσω από αυτή τη στάση υπάρχει μια καλά τεκμηριωμένη ψυχολογική διεργασία που δεν αφορά απαραίτητα εσάς προσωπικά.
Η απεξατομίκευση (deindividuation) περιγράφει την κατάσταση όπου ένα άτομο χάνει μέρος της αίσθησης ταυτότητας και της προσωπικής ευθύνης όταν βρίσκεται σε μια ομάδα. Το βλέπουμε σε μεγάλα πλήθη, όπου οι άνθρωποι ακολουθούν συμπεριφορές που δεν θα υιοθετούσαν μόνοι τους, αλλά και στο γνωστό “bystander effect”, όπου η παρουσία πολλών ατόμων μειώνει την αίσθηση ατομικής ευθύνης.
Σε μικρότερη κλίμακα, μπορεί να εμφανιστεί σε μια παρέα φίλων όταν κάποιος δεν παίρνει ποτέ πρωτοβουλία να οργανώσει κάτι, να πάρει αποφάσεις ή να αναλάβει ένα μικρό project, παρότι είναι απόλυτα ικανός.
Τα κίνητρα
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology έδειξε ότι τα κίνητρα ενός ατόμου – και άρα η πιθανότητα να επιδοθεί σε social loafing – φαίνεται να εξαρτώνται από τις προσδοκίες του για την επίτευξη του στόχου και την αξία που αποδίδει στον στόχο.
Με αυτό κατά νου, αν υπάρχει κάποιος στη ζωή σας που τείνει να «χαλαρώνει» όταν αποτελεί μέρος μιας ομάδας, ίσως βοηθήσει να του υπενθυμίσετε ξεκάθαρα τον κοινό στόχο, είτε πρόκειται για ένα επαγγελματικό project είτε για την οργάνωση ενός πάρτι-έκπληξη.
Θέστε τον τόνο
Η ενέργεια είναι μεταδοτική προς πάσα κατεύθυνση. Η παραπάνω μετα-ανάλυση υποστηρίζει ότι όταν κάποιος αντιλαμβάνεται πως τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας «χαλαρώνουν», τείνει να μειώνει και ο ίδιος την προσπάθειά του. Άρα, το να διατηρείτε τον ενθουσιασμό και τη δική σας δέσμευση μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κινητοποίησης για τον social loafer της ομάδας.
Εφαρμόστε τα τρία C
Κι αν η δική σας προσπάθεια δεν φαίνεται να φέρνει αποτέλεσμα, τα «τρία C» αποτελούν μια πρακτική εναλλακτική. Οι τρεις πυλώνες περιλαμβάνουν:
- Competence (Επάρκεια): να νιώθει κανείς ικανός και αποτελεσματικός.
- Choice (Επιλογή): να έχει έλεγχο στις ενέργειές του.
- Connection (Σύνδεση): να αισθάνεται υποστήριξη από τους άλλους.
Στο εργασιακό περιβάλλον, αυτό μπορεί να σημαίνει να δώσετε στο άτομο περισσότερη αυτονομία στις αρμοδιότητές του, παραμένοντας διαθέσιμοι για υποστήριξη. Σε μια παρέα φίλων, μπορεί να σημαίνει να αναγνωρίσετε την αξία του, να ενθαρρύνετε τις δεξιότητές του και να του αναθέσετε ρόλους που ταιριάζουν στα ενδιαφέροντά του. Για παράδειγμα, αν οργανώνετε ένα πάρτι και έχει καλή αισθητική, ίσως είναι προτιμότερο να αναλάβει τη διακόσμηση αντί για τη διαχείριση της λίστας καλεσμένων.
Μιλήστε ανοιχτά για το social loafing κι όχι μόνο
Όσο κι αν προσπαθείτε να κατανοήσετε τη συμπεριφορά, η αλήθεια είναι το social loafing είναι κουραστικό και άδικο. Αν η στάση κάποιου σας επιβαρύνει, αξίζει να είστε ειλικρινείς για το πώς νιώθετε πριν προσπαθήσετε να βρείτε λύση μαζί.
Θυμηθείτε όμως, ότι η στάση αυτή μπορεί να μην πηγάζει από αδιαφορία, αλλά από ένα βαθύτερο αίσθημα αποσύνδεσης. Ίσως λοιπόν, είναι μια ευκαιρία να επανασυνδεθείτε, να μιλήσετε ανοιχτά για τις ανάγκες σας και να ξαναβρείτε τον κοινό σας ρυθμό. Όταν όλοι συμμετέχουν ουσιαστικά, το φορτίο μειώνεται.
vita.gr
