Αν ρωτήσουμε έναν ψυχολόγο, έναν κοινωνιολόγο και έναν ερευνητή δημόσιας υγείας τι είναι η «καλή ψυχική υγεία», είναι πολύ πιθανό να πάρουμε τρεις διαφορετικές απαντήσεις. Για δεκαετίες, κάθε επιστημονικό πεδίο χρησιμοποιούσε δικούς του ορισμούς και τρόπους μέτρησης της ευημερίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι έρευνες να μην είναι εύκολα συγκρίσιμες και οι πολιτικές υγείας να βασίζονται σε διαφορετικές λογικές.
Νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Mental Health προσπάθησε να βάλει τάξη σε αυτή τη σύγχυση, προτείνοντας έναν κοινό «χάρτη» για το τι συνιστά θετική ψυχική υγεία.
Οι 6 βασικοί πυλώνες της ψυχικής υγείας
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν τις απόψεις 122 κορυφαίων επιστημόνων από 11 διαφορετικά πεδία και 26 χώρες. Μέσα από μια οργανωμένη διαδικασία αξιολόγησης, κατέληξαν σε 19 βασικές διαστάσεις της ψυχικής ευημερίας.
Από αυτές, 6 ξεχώρισαν με πολύ υψηλή συμφωνία (πάνω από 90%):
- Νόημα και σκοπός στη ζωή
- Ικανοποίηση από τη ζωή
- Αυτοαποδοχή
- Σύνδεση με τους άλλους
- Αυτονομία
- Ευτυχία
Το εντυπωσιακό είναι ότι επιστήμονες από διαφορετικά πεδία —από την κλινική ψυχολογία μέχρι την οικονομία και τη θεολογία— συμφώνησαν σε αυτούς τους πυλώνες. Αυτό το επίπεδο σύγκλισης είναι σπάνιο στην έρευνα της ανθρώπινης ευημερίας.
Γιατί είναι δύσκολο να συμφωνήσουμε;
Η έννοια της ευημερίας ήταν πάντα αντικείμενο διαφωνιών.
- Κάποιοι θεωρούν ότι η ευτυχία είναι το πιο σημαντικό στοιχείο.
- Άλλοι δίνουν έμφαση στο νόημα ζωής ή στις σχέσεις.
- Ορισμένοι συμπεριλαμβάνουν και εξωτερικούς παράγοντες, όπως η υγεία ή η οικονομική κατάσταση.
Αυτές οι διαφορετικές προσεγγίσεις δυσκόλευαν μέχρι σήμερα τη σύγκριση των ερευνών και την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Η μέθοδος που έφερε τη συμφωνία
Για να καταλήξουν σε κοινά αποδεκτά συμπεράσματα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη λεγόμενη μέθοδο Delphi. Πρόκειται για μια διαδικασία στην οποία ειδικοί απαντούν σε διαδοχικούς γύρους ερωτήσεων, λαμβάνοντας υπόψη κάθε φορά τα αποτελέσματα της προηγούμενης φάσης.
Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα κατάφερε να φιλτράρει τις απόψεις και να εντοπίσει τα σημεία σύγκλισης.
Η ευτυχία δεν είναι η αρχή
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ότι η ευτυχία και η ικανοποίηση από τη ζωή δεν θεωρούνται η «αφετηρία» της ψυχικής υγείας, αλλά το αποτέλεσμα.
Με άλλα λόγια:
- Δεν γινόμαστε καλά επειδή είμαστε χαρούμενοι.
- Είμαστε χαρούμενοι επειδή υπάρχουν ήδη βασικές προϋποθέσεις.
Αντίθετα, παράγοντες όπως:
- η αυτονομία
- το αίσθημα ασφάλειας
- το νόημα ζωής
φαίνεται να λειτουργούν ως «βάση» πάνω στην οποία χτίζεται η ευημερία.
Υπάρχουν όρια σε αυτή την προσέγγιση για την ψυχική υγεία
Παρά τη σημαντική συμφωνία, η μελέτη έχει και περιορισμούς.
Κάποιοι επιστήμονες επισήμαναν ότι τα αποτελέσματα αντικατοπτρίζουν κυρίως μια δυτική αντίληψη της ευημερίας. Για παράδειγμα, έννοιες όπως το ιαπωνικό ikigai (λόγος ύπαρξης) δεν ενσωματώθηκαν πλήρως.
Επιπλέον:
- Οι περισσότεροι συμμετέχοντες προέρχονταν από δυτικές χώρες
- Η έρευνα έγινε μόνο στα αγγλικά
- Μόνο ένα μικρό ποσοστό των προσκεκλημένων συμμετείχε
Αυτό σημαίνει ότι άλλες πολιτισμικές οπτικές ίσως δεν εκπροσωπήθηκαν επαρκώς.
Παρά τους περιορισμούς, η έρευνα αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά βήματα προς έναν κοινό ορισμό της ψυχικής υγείας.
Για πρώτη φορά:
- Υπάρχει μια σχετικά κοινή γλώσσα μεταξύ διαφορετικών επιστημών
- Διευκολύνεται η σύγκριση ερευνών
- Δημιουργείται βάση για πιο στοχευμένες πολιτικές υγείας
Με απλά λόγια, η ψυχική υγεία δεν είναι μόνο «να νιώθουμε καλά». Είναι ένα σύνολο παραγόντων που αλληλεπιδρούν — από το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας μέχρι το αν νιώθουμε ότι η ζωή μας έχει νόημα.
vita.gr
