Ένα σημαντικό βήμα στον πολυετή αγώνα των συγγενών των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου δίνει η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ιταλίας, το οποίο απέρριψε την προσφυγή του γερμανικού δημοσίου κατά της εκτέλεσης της δικαστικής απόφασης που προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεων.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον δήμο Διστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου, εκτός εάν η Γερμανία επιλέξει νέα προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή η ιταλική κυβέρνηση προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση.
Τη σημασία της εξέλιξης ανέδειξε άμεσα ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, ο οποίος έκανε λόγο για «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και για ένα «στρατηγικό βήμα» σε μια προσπάθεια δεκαετιών. «Σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, λάβαμε μια εξαιρετικά σημαντική είδηση», ανέφερε σε ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι «απορρίφθηκε η προσφυγή του Γερμανικού Δημοσίου στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας». Στο ίδιο μήνυμα υπογράμμισε ότι «η προσπάθεια συνεχίζεται ως την τελική δικαίωση», δίνοντας τον τόνο της συνέχειας σε μια υπόθεση με βαρύ ιστορικό και ηθικό φορτίο.
Η σφαγή του Διστόμου παραμένει ένα από τα βαρύτερα εγκλήματα πολέμου της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις κατοχής σκότωσαν 218 κατοίκους του χωριού, ανάμεσά τους 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για αντιστασιακή δράση στην περιοχή. Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν αργότερα στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους. Ωστόσο, η απόφαση δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα, καθώς απαιτούνταν ειδική άδεια για αναγκαστική εκτέλεση κατά ξένου κράτους, η οποία δεν χορηγήθηκε.
Η διεκδίκηση μεταφέρθηκε έτσι στην Ιταλία, όπου η περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας —και παλαιότερα η νομαρχία Βοιωτίας— κινήθηκε για λογαριασμό των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού δημοσίου. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και χρηματικές απαιτήσεις που συνδέονται με τους γερμανικούς σιδηροδρόμους.
Γιατί είναι κρίσιμη η απόφαση
Η νέα απόφαση του ιταλικού δικαστηρίου θεωρείται κρίσιμη και για έναν ακόμη λόγο: το 2022 η κυβέρνηση Ντράγκι είχε συγκροτήσει ταμείο ύψους 61 εκατ. ευρώ για την αποζημίωση θυμάτων ναζιστικών εγκλημάτων, ωστόσο αυτό αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες. Οι συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου είχαν εξαιρεθεί, στοιχείο που, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, βάρυνε στη σημερινή κρίση του δικαστηρίου, καθώς οι αξιώσεις τους δεν είχαν ικανοποιηθεί ή διευθετηθεί με άλλον τρόπο.
Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η υπόθεση δεν κλείνει. Η διαδικασία εκτέλεσης θα μπορούσε να ανακοπεί εκ νέου είτε μέσω νέας προσφυγής της Γερμανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είτε μέσω ενδεχόμενης νομοθετικής παρέμβασης της ιταλικής κυβέρνησης. Προς το παρόν, πάντως, η απόφαση της ιταλικής Δικαιοσύνης επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις πλέον εμβληματικές υποθέσεις διεκδίκησης γερμανικών αποζημιώσεων, ενισχύοντας το αίτημα για δικαίωση των οικογενειών θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.
Πηγή
