Ζούμε σε μια εποχή όπου τα κάνουμε όλα απίστευτα γρήγορα. Τρώμε γρήγορα, πίνουμε γρήγορα και προσπαθούμε να τελειώνουμε τις υποχρεώσεις μας όσο το δυνατόν πιο σύντομα. Το ίδιο συμβαίνει και με την ανάγνωση. Μπορεί να έχει κάποιες φορές τα καλά του, γιατί έτσι κερδίζουμε χρόνο, αλλά η συνεχής ταχύτητα έχει ένα τίμημα.
Κάνοντας τα πράγματα γρήγορα, τελικά δεν… προλαβαίνουμε
Ίσως κάνοντας τα πάντα γρήγορα να μην καταφέρνουμε τελικά να κάνουμε τίποτα σωστά και βέβαια να μην απολαμβάνουμε τίποτα πραγματικά. Αν νιώθετε κι εσείς έτσι, τότε δεν είστε οι μόνοι. Ένα από αυτά που έχουμε μάθει να κάνουμε γρήγορα είναι και το διάβασμα. Συνήθως ρίχνουμε μια ματιά στα κείμενα που βρίσκουμε στο διαδίκτυο ή «τρέχουμε» το μυθιστόρημα που πήραμε από το παζάρι βιβλίου, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να εμβαθύνουμε στο νόημα.
Σε σχετική έρευνα στο PLOS One αναφέρεται ότι έχει αποδειχθεί στο παρελθόν πως οι αναγνώστες αφιερώνουν πολύ χρόνο διαβάζοντας επιφανειακά στο διαδίκτυο και ότι αυτός ο τρόπος ανάγνωσης μπορεί να επηρεάσει την κατανόηση του κειμένου.
Επίσης, συχνά αναγκαζόμαστε να «σκανάρουμε» γρήγορα και άλλα κείμενα –όπως ένα επίσημο έγγραφο, μια εργασία ή ένα πολύ σοβαρό άρθρο. Αν αυτό γίνεται συχνά, μπορεί να μετατραπεί σε συνήθεια. Και είναι μια συνήθεια που είναι πράγματι αρκετά δύσκολο να κοπεί. Αν το πρωί διαβάζετε πρόχειρα 20 e-mails, 15 άρθρα και 5 συμβόλαια, είναι πολύ δύσκολο να αλλάξετε στάση, όταν αργότερα θέλετε να απολαύσετε ένα λογοτεχνικό κείμενο.
Αργή ανάγνωση: Πώς θα την καταφέρουμε;
Χρειάζεται να κατανοήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στη γρήγορη και την αργή ανάγνωση. Η διαφορά δεν είναι απλώς θέμα ταχύτητας, αλλά διαφορετικής νοητικής διαδικασίας. Όταν διαβάζουμε γρήγορα, ξέρουμε τι ψάχνουμε ή τουλάχιστον τι δεν μας ενδιαφέρει. Έχουμε προσδοκίες -από τον τίτλο ή τον αποστολέα ενός e-mail και αυτές οι προσδοκίες καθοδηγούν την ανάγνωση. Παραλείπουμε, επομένως, ό,τι δεν είναι σχετικό.
Αυτό όμως δεν ισχύει στη λογοτεχνία. Όταν διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα ή ένα ποίημα, δεν έχουμε σαφείς προσδοκίες. Δεν ξέρουμε ακριβώς τι αναζητούμε και σίγουρα δεν ξέρουμε τι πρέπει να αγνοήσουμε. Κάθε μέρος του κειμένου μπορεί να έχει αξία και να μας συναρπάσει.
Πού εστιάζεται η προσοχή μας κατά την αργή ανάγνωση;
Η διαφορά αυτή σχετίζεται με το είδος της προσοχής που χρησιμοποιούμε. Στη γρήγορη ανάγνωση, η προσοχή μας είναι εστιασμένη σαν λέιζερ σε ένα συγκεκριμένο «σημείο». Ξέρουμε τι θέλουμε και θέλουμε να το βρούμε γρήγορα.
Στην αργή ανάγνωση, η προσοχή είναι ανοιχτή και πιο διάχυτη. Μπορεί να σταθεί σε λέξεις ή προτάσεις, να περιπλανηθεί και μετά να προχωρήσει. Υπάρχει μια ελευθερία σε αυτή την εξερεύνηση που λείπει από το «ξεπέταγμα» των κειμένων. Και αυτή η αίσθηση ελευθερίας δεν αξίζει να χαθεί για λίγα δευτερόλεπτα ταχύτητας. Με άλλα λόγια, για να ξαναβρούμε την απόλαυση της ανάγνωσης -όπως και πολλές άλλες απολαύσεις σε άλλους τομείς- χρειάζεται να μάθουμε ξανά να επιβραδύνουμε.
vita.gr
