Η ενσυναίσθηση είναι ένα πολύτιμο χαρακτηριστικό, γιατί μας βοηθά να κατανοούμε τους άλλους και να συνδεόμαστε μαζί τους ουσιαστικά. Ωστόσο, έχει και μια λιγότερο γνωστή πλευρά. Για κάποιους ανθρώπους, ειδικά για όσους την έχουν σε υψηλά επίπεδα, υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε συναισθηματική υπερφόρτωση. Αντί να αντιλαμβάνονται απλώς τα συναισθήματα των άλλων, αρχίζουν να τα απορροφούν και να τα βιώνουν σαν δικά τους.
Γνωστική και συναισθηματική ενσυναίσθηση
Η ενσυναίσθηση περιλαμβάνει δύο βασικά κομμάτια. Το γνωστικό, δηλαδή την ικανότητα να κατανοούμε τι νιώθει ο άλλος, και το συναισθηματικό, το να «νιώθουμε μαζί του». Όταν και τα δύο είναι έντονα, το άτομο γίνεται πολύ ευαίσθητο στα συναισθηματικά ερεθίσματα και εκεί μπορεί να αρχίσουν τα προβλήματα.
Πώς μας επηρεάζει αρνητικά η πολλή ενσυναίσθηση;
Παρακάτω τα σημάδια ότι μπορεί να το παρακάνετε, κατανοώντας διαρκώς τα συναισθήματα των άλλων, ακόμη και όταν αυτό σας δυσκολεύει:
1. Απορρόφηση συναισθημάτων χωρίς όρια
Υπάρχει ένα φαινόμενο που λέγεται «συναισθηματική μετάδοση». Με βάση αυτό το φαινόμενο, ασυνείδητα «κολλάμε» τα συναισθήματα των άλλων. Το σώμα μας μιμείται εκφράσεις, τόνους φωνής και στάσεις, και έτσι αρχίζουμε να νιώθουμε όπως εκείνοι, πριν καν το συνειδητοποιήσουμε.
Για παράδειγμα, αν κάποιος δίπλα σας είναι αγχωμένος, μπορεί να αλλάξει ο ρυθμός της αναπνοής σας, να σφίξουν οι μύες σας ή να αυξηθούν οι παλμοί σας. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν δεν μπορείτε να ξεχωρίσετε αν αυτό που νιώθετε είναι δικό σας ή προέρχεται από το περιβάλλον. Έτσι, μετά από κοινωνικές επαφές μπορεί να νιώθετε εξαντλημένοι, ακόμη κι αν δεν έγινε κάτι εμφανώς στρεσογόνο.
2. Υπερβολική ευθύνη για τα συναισθήματα των άλλων
Πολλοί άνθρωποι με υψηλή ενσυναίσθηση νιώθουν ότι είναι «δουλειά» τους να κάνουν τους άλλους να νιώσουν καλύτερα. Σκέψεις όπως «αν κάποιος είναι στενοχωρημένος, πρέπει να τον βοηθήσω» ή «αν φύγει αγχωμένος, φταίω εγώ» είναι πολύ συνηθισμένες. Επειδή αυτά τα άτομα έχουν την ικανότητα να ηρεμούν και να υποστηρίζουν τους άλλους, με τον καιρό αυτό γίνεται μια εσωτερική υποχρέωση. Όμως αυτή η συνεχής «συναισθηματική φροντίδα» οδηγεί σε εξάντληση.
Το άτομο βρίσκεται διαρκώς σε επιφυλακή, προσπαθώντας να εντοπίσει και να διορθώσει την ένταση γύρω του, σαν να είναι υπεύθυνο για τη συναισθηματική ισορροπία όλων. Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports δείχνει ότι η συναισθηματική εργασία αποτελεί ισχυρό προγνωστικό παράγοντα της συναισθηματικής εξουθένωσης και, το σημαντικότερο, ότι αυτή η σχέση επηρεάζεται από την ενσυναίσθηση.
Συναισθηματική εργασία είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα άτομο διαχειρίζεται ή ελέγχει τα συναισθήματά του προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας κοινωνικής ή επαγγελματικής κατάστασης. Δηλαδή, δεν είναι απλώς το να νιώθει κάτι, αλλά το να πρέπει να δείχνει ή να καταστέλλει συναισθήματα για να ταιριάζουν σε κάποιο πλαίσιο. Ένα παράδειγμα είναι ένας σερβιτόρος που πρέπει πάντα να χαμογελάει και να δείχνει φιλικός, ακόμη κι αν νιώθει θυμό ή κούραση.
3. Άγχος χωρίς αιτία
Οι άνθρωποι με έντονη ενσυναίσθηση συχνά έχουν και ισχυρή διαίσθηση. Αντιλαμβάνονται λεπτές αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά των άλλων. Όμως αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση. Κάποιες φορές αρχίζουν να πιστεύουν ότι τα συναισθήματα που νιώθουν είναι δικά τους, ενώ στην πραγματικότητα προέρχονται από άλλους. Έτσι, μπορεί να σκέφτονται «γιατί έχω άγχος;», «τι μου συμβαίνει;», ενώ ουσιαστικά απλώς έχουν νιώσει το άγχος κάποιου άλλου.
Με τον καιρό, αυτή η σύγχυση δυσκολεύει την αναγνώριση του τι πραγματικά ανήκει στον εαυτό τους και τι όχι. Το αποτέλεσμα είναι παράδοξο, αφού νιώθουν περισσότερα, αλλά καταλαβαίνουν λιγότερο από πού προέρχονται.
Η ενσυναίσθηση είναι δύναμη, αλλά χρειάζεται όρια. Αν δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στο «εγώ» και τον «άλλο», το άτομο μπορεί να καταλήξει να κουβαλά περισσότερα συναισθήματα και άγχη από όσα του αναλογούν. Το «κλειδί» είναι να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τι είναι δικό μας και τι όχι, ώστε να παραμένουμε συνδεδεμένοι με τους άλλους χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας.
vita.gr
