Συχνά αντιμετωπίζουμε την προσωπικότητα σαν ένα σύνολο «καλών» και «κακών» χαρακτηριστικών. Η ψυχραιμία θεωρείται αρετή, η συναισθηματική ευαισθησία αδυναμία. Η συνέπεια παρουσιάζεται ως εγγύηση επιτυχίας, ενώ η χαλαρότητα συχνά παρεξηγείται. Η πραγματικότητα όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη.
Κανένα χαρακτηριστικό δεν είναι από μόνο του θετικό ή αρνητικό. Όλα κρίνονται από το πλαίσιο.
Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν άνθρωπο που σπάνια ταράζεται. Θεωρητικά, αυτό μοιάζει ιδανικό. Κι όμως, έχει βρεθεί αρκετές φορές σε δύσκολη θέση με τον σύζυγό της, επειδή νιώθει ότι δεν συμμερίζεται τον εκνευρισμό του όταν της περιγράφει τα προβλήματα που αντιμετώπισε στη δουλειά. Η δική της ψύχραιμη στάση («θα περάσει» ή η άμεση μετάβαση σε λύσεις) συχνά εκλαμβάνεται ως αδιαφορία.
Από την άλλη πλευρά, η υπερβολική συνέπεια μπορεί να γίνει τροχοπέδη. Μια εξαιρετικά οργανωτική και σχολαστική επαγγελματίας αφιερώνει τόσο χρόνο στον έλεγχο λεπτομερειών και στην απάντηση email, που δεν της μένει χώρος για στρατηγική σκέψη. Κι ενώ οι δεξιότητές της είναι αναμφίβολα πολύτιμες, ο τρόπος που τις εφαρμόζει τελικά περιορίζει την εξέλιξή της.
Όταν τα χαρακτηριστικά δεν «συμβαδίζουν» με τους στόχους
Αυτά τα παραδείγματα φωτίζουν μια κρίσιμη αλήθεια: Τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας αποκτούν νόημα μόνο σε σχέση με αυτό που προσπαθείτε να πετύχετε. Κάποιες φορές, τα μοτίβα που κάποτε σας εξυπηρετούσαν δεν ταιριάζουν πια με τις ανάγκες της τωρινής σας ζωής.
Η αισιοδοξία ήταν ένα από τα στοιχεία που αρχικά γοήτευσαν τον σύντροφό της, παρότι τώρα προκαλεί παρεξηγήσεις. Η σχολαστικότητα της εργαζόμενης ήταν το κλειδί της πρώτης της επιτυχίας, αλλά πλέον εμποδίζει την εξέλιξή της.
Παρόμοια «δίκοπα» χαρακτηριστικά μπορεί να είναι:
- Υψηλή συνέπεια: αξιοπιστία και λεπτομέρεια, αλλά και τάση προς τελειομανία.
- Υψηλή συνεργατικότητα: ενισχύει τις σχέσεις, αλλά δυσκολεύει τα όρια.
- Χαμηλός νευρωτισμός: ψυχραιμία, αλλά πιθανή συναισθηματική απόσταση.
- Υψηλός νευρωτισμός: ενσυναίσθηση, αλλά μεγαλύτερη ευαλωτότητα στο στρες.
- Υψηλή ανεξαρτησία: αυτονομία, αλλά δυσκολία στο να ζητήσετε βοήθεια.
- Υψηλή εξωστρέφεια: ενέργεια, αλλά και κίνδυνος να επισκιάζετε άλλους.
- Χαμηλή δεκτικότητα στην αλλαγή: πρακτικότητα, αλλά δυσκολία στην προσαρμογή.
Η προσωπικότητα δεν είναι σταθερή και αυτό είναι απελευθερωτικό
Η σύγχρονη ψυχολογία συμφωνεί… Η προσωπικότητα δεν είναι κάτι άκαμπτο. Είναι ο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο σκέφτεστε, νιώθετε και συμπεριφέρεστε, όχι μια ταυτότητα που παραμένει αμετάβλητη στο πέρασμα του χρόνου.
Τα αποτελέσματα ενός τεστ προσωπικότητας περιγράφουν το πώς έχετε λειτουργήσει μέχρι τώρα. Δεν καθορίζουν το πώς μπορείτε να λειτουργήσετε στο μέλλον. Όταν δοκιμάζετε νέους τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, έστω και μικρές παραλλαγές, αποκτάτε νέα δεδομένα για το πώς είναι να «εμφανίζεστε» διαφορετικά.
Στην περίπτωση της γυναίκας που σπάνια ταράζεται, η αλλαγή ξεκίνησε με κάτι απλό: άρχισε να κάνει περισσότερες ερωτήσεις και να δίνει χώρο στα συναισθήματα του συζύγου της, πριν περάσει απευθείας στη λύση. Η εργαζόμενη άρχισε να κλείνει το email για συγκεκριμένες ώρες και να αναθέτει περισσότερα στην ομάδα της, ώστε να έχει χώρο για στρατηγική σκέψη.
Στην αρχή ήταν άβολο. Με τον καιρό, όμως, έγινε φυσικό.
Προσαρμόζοντας την προσωπικότητα στη ζωή που θέλετε να ζήσετε
Όταν η καθημερινότητα μοιάζει πιο απαιτητική απ’ όσο θα έπρεπε, πολλοί θεωρούν ότι χρειάζονται περισσότερη πειθαρχία ή κίνητρο. Συχνά, όμως, το πραγματικό ζήτημα είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα στα χαρακτηριστικά σας και στους στόχους που προσπαθείτε να πετύχετε.
Τα στοιχεία της προσωπικότητάς σας που σας βοήθησαν να φτάσετε μέχρι εδώ, μπορεί να μην ταιριάζουν απόλυτα με τις απαιτήσεις του επόμενου σταδίου.
Αντί να πιέζετε τον εαυτό σας περισσότερο, ίσως είναι πιο χρήσιμο να αναρωτηθείτε: Μήπως μικρές αλλαγές στον τρόπο που σκέφτεστε και συμπεριφέρεστε θα μείωναν την τριβή και θα έκαναν την καθημερινότητα πιο ομαλή;
Η προσωπικότητά σας δεν χρειάζεται να αλλάξει ριζικά. Αρκεί να προσαρμοστείτε τόσο όσο χρειάζεται για να ταιριάζετε καλύτερα με τη ζωή που θέλετε να «χτίσετε» στο τώρα.
vita.gr
