Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θεωρούν τον εαυτό τους «κουτσομπόλη», οι έρευνες δείχνουν κάτι διαφορετικό. Βρετανική μελέτη για τις καθημερινές συζητήσεις δείχνει ότι πάνω από το 60% των ανεπίσημων συνομιλιών έχει να κάνει με κουτσομπολιό, με άλλα λόγια με κοινωνικές πληροφορίες, δηλαδή συζητήσεις για άλλους ανθρώπους και τις σχέσεις τους.
Κουτσομπολιό: Πόσο συχνά συμβαίνει;
Ο επικεφαλής ανθρωπολόγος ορίζει ως «κοινωνικές πληροφορίες» συζητήσεις όπως:
- ποιος είναι συγγενής με ποιον
- ποιος συνεργάζεται με ποιον
- ποιος είναι παντρεμένος με ποιον
Αν χρησιμοποιήσουμε πιο αυστηρό ορισμό του κουτσομπολιού, δηλαδή όταν υπάρχει αξιολόγηση ή κρίση για κάποιον που δεν είναι παρών, τότε περίπου 15% των συζητήσεων είναι πραγματικό κουτσομπολιό. Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα των επιστημόνων είναι πως οι γυναίκες δεν κουτσομπολεύουν περισσότερο από τους άνδρες, παρά το στερεότυπο.
Γιατί το κουτσομπολιό κυριαρχεί στις συζητήσεις μας;
Οι άνθρωποι είναι βαθιά κοινωνικό είδος. Για τους προγόνους μας όμως, στη Λίθινη Εποχή, οι κοινωνικές σχέσεις δεν ήταν απλώς σημαντικές, ήταν θέμα επιβίωσης. Στις πρώιμες ανθρώπινες ομάδες:
- Όποιος αποβαλλόταν από την ομάδα είχε πολύ μικρές πιθανότητες να επιβιώσει
- Η συνεργασία και η ανταλλαγή πόρων ήταν απαραίτητες
- Έπρεπε να κάποιος να ξέρει ποιος είναι αξιόπιστος και ποιος όχι
Αυτό το μάθαιναν οι άνθρωποι μέσα από συζητήσεις για άλλους ανθρώπους. Συζητούσαν τι έκαναν, πώς συμπεριφέρονταν, αν ήταν αξιόπιστοι ή αν εκμεταλλεύονταν τους άλλους. Δηλαδή μέσω του… κουτσομπολιού.
Κουτσομπολιό και κοινωνικές λειτουργίες
Οι ανθρωπολόγοι και οι εξελικτικοί ψυχολόγοι πιστεύουν ότι το κουτσομπολιό εξυπηρετούσε σημαντικές λειτουργίες:
1. Ενίσχυση κοινωνικών δεσμών
Σύμφωνα με την παραπάνω έρευνα, το κουτσομπολιό στους ανθρώπους λειτουργεί όπως το «grooming» (καθάρισμα της γούνας) στους πιθήκους, δηλαδή δημιουργεί εγγύτητα και εμπιστοσύνη.
2. Μετάδοση κοινωνικών κανόνων
Το κουτσομπολιό βοηθούσε να μαθαίνουν όλοι τι θεωρείται αποδεκτή ή απαράδεκτη συμπεριφορά.
3. Αναγνώριση συμμαχιών και ομάδων
Οι άνθρωποι μάθαιναν ποιος υποστηρίζει ποιον και ποιος ανήκει σε ποια «παρέα».
4. Ενίσχυση συνεργασίας πέρα από την οικογένεια
Η γνώση της φήμης κάποιου βοηθούσε την εμπιστοσύνη μεταξύ μη συγγενών.
Είναι ακόμα σημαντικό σήμερα;
Στις σύγχρονες κοινωνίες το κουτσομπολιό σπάνια έχει συνέπειες ζωής ή θανάτου. Μπορεί όμως να επηρεάσει:
- τη φήμη μας
- τη δουλειά μας
- τις σχέσεις μας
Ένας λόγος είναι ότι ο εγκέφαλός μας εξακολουθεί να λειτουργεί με τα «εξελικτικά προγράμματα» της Λίθινης Εποχής. Οι άνθρωποι επίσης τείνουν να πιστεύουν πιο εύκολα τις αρνητικές πληροφορίες για κάποιον. Στο παρελθόν αν αγνοούσε ένας άνθρωπος μια προειδοποίηση ότι κάποιος άλλος είναι επικίνδυνος, θα μπορούσε να του κοστίσει ακόμα και τη ζωή του.
Ένα σημαντικό συμπέρασμα
Οι άνθρωποι είναι προγραμματισμένοι να ενδιαφέρονται περισσότερο για άλλους ανθρώπους παρά για αφηρημένα γεγονότα. Γι’ αυτό, όταν θέλουμε να ενημερώσουμε ή να πείσουμε κάποιον, οι ιστορίες για ανθρώπους είναι πιο αποτελεσματικές από τα απλά στοιχεία και τη λογική. Δεν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα άρθρα, ειδήσεις και αφηγήσεις ξεκινούν με την ιστορία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
vita.gr
