Αν έχετε την τάση να υπερ-εξηγείτε τα πάντα, πρέπει να ξέρετε δύο πράγματα. Πρώτον, δεν είστε οι μόνοι. Η υπερ-εξήγηση είναι μία από τις πιο συχνές προστατευτικές στρατηγικές την επικοινωνία. Το δεύτερο είναι ότι αυτή η συνήθεια μπορεί κρυφά να υπονομεύει την αυτοεκτίμησή σας.
Όταν νιώθετε την παρόρμηση να εξηγήσετε υπερβολικά κάτι, ο νους σας -προβλέποντας πιθανή παρεξήγηση, σύγκρουση ή απόρριψη- προσπαθεί να «προλάβει» τις αντιδράσεις, δίνοντας περισσότερες πληροφορίες από όσες απαιτεί η περίσταση. Με τον καιρό όμως, αυτή η τάση διαβρώνει σιωπηλά την εμπιστοσύνη που έχετε στον εαυτό σας, τα προσωπικά όρια και την εικόνα αυτοπεποίθησης που εκπέμπετε.
Ο στόχος φυσικά δεν είναι να γίνετε απότομοι ή συναισθηματικά αποστασιοποιημένοι. Είναι να γίνετε πιο σαφείς, σταθεροί και με σεβασμό προς τον εαυτό σας στον τρόπο που επικοινωνείτε.
Υπερ-εξήγηση: Πώς να μην πέφτετε στην παγίδα της
1. Σταματήστε να υπερασπίζεστε διαρκώς τα όριά σας
Η διεκδικητικότητα εκτείνεται σε κοινωνικό, συμπεριφορικό, συναισθηματικό και νοητικό επίπεδο. Έχει να κάνει με την ικανότητα να μιλάτε ανοιχτά και να ενεργείτε, αλλά και με την εμπιστοσύνη στη συναισθηματική σας εμπειρία, όπως και με την αποδοχή της πραγματικότητας, χωρίς υπερβολική αυτοπροστασία.
Όταν αυτή η εσωτερική αίσθηση «δικαιώματος» είναι αδύναμη, δυσκολεύεστε να πιστέψετε ότι έχετε το δικαίωμα να πείτε «όχι». Τότε, η εξήγηση γίνεται υποκατάστατο της αυθεντίας. Αντί να βιώνετε το όριο ως νόμιμη έκφραση ανάγκης, το βιώνετε ως αίτημα που πρέπει να δικαιολογηθεί.
Ενώ το «όχι» μπορεί να είναι μια ολοκληρωμένη πρόταση από μόνο του, οι άνθρωποι που υπερ-εξηγούν νιώθουν την ανάγκη να προσθέσουν λογικά επιχειρήματα, ακόμη και όταν αυτά δεν χρειάζονται.
2. Σταματήστε να εξηγείτε προκαταβολικά τις προθέσεις σας
Η προκαταβολική διευκρίνιση σημαίνει ότι εξηγείτε τον εαυτό σας, πριν καν σας αμφισβητήσει κάποιος. Αυτή η τάση δείχνει αυξημένη ευαισθησία στην κοινωνική αξιολόγηση. Ο εγκέφαλος, προβλέποντας πιθανή παρερμηνεία, προσπαθεί να προλάβει την αρνητική κριτική, πριν καν αυτή ειπωθεί. Παραδόξως, αυτό συχνά αποδυναμώνει την επικοινωνία.
Έρευνα δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Cognitive Research: Principles and Implications διαπίστωσε ότι η υπερβολική χρήση επιφυλάξεων μειώνει την αντίληψη επάρκειας και επαγγελματισμού, ιδιαίτερα σε άτομα με θέσεις ευθύνης.
Οι άμεσες και καθαρές διατυπώσεις αξιολογούνται ως πιο ικανές, ενώ οι υπερ-εξηγήσεις σπάνια αυξάνουν την αξιοπιστία. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο εξηγείτε ή «μαλακώνετε» το μήνυμα που θέλετε να περάσετε στον άλλο, τόσο λιγότερο βάρος φαίνεται να έχει. Με την επανάληψη δε, μαθαίνετε να αντιμετωπίζετε τις ίδιες σας τις σκέψεις ως δυνητικά προβληματικές, που χρειάζονται συνεχείς απολογίες. Αντ’ αυτού, μπορείτε να:
- Εμπιστευτείτε τη σαφήνεια του μηνύματός σας.
- Πείτε αυτό που θέλετε να πείτε.
- Αφήσετε το μήνυμά σας να ακουστεί.
Αν προκύψει παρεξήγηση, μπορείτε να διευκρινίσετε. Δεν χρειάζεται όμως να απολογείστε απλώς και μόνο για το ότι έχετε άποψη. Η αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει έλλειψη ευαισθησίας, σημαίνει απουσία περιττής αυτό-αμφισβήτησης στον τρόπο έκφρασης.
3. Σταματήστε να υπερ-δικαιολογείτε τις αντιδράσεις σας
Το να δικαιολογούμε παραπάνω από όσο χρειάζεται τις αντιδράσεις μας συχνά δείχνει ότι έχουμε μάθει να υποβαθμίζουμε προκαταβολικά τα συναισθήματά μας για να τα κάνουμε πιο αποδεκτά. Μελέτη στο Anxiety, Stress, & Coping δείχνει ότι όσοι βιώνουν συναισθηματική απαξίωση παρουσιάζουν χαμηλότερα θετικά συναισθήματα μέσα στη μέρα, αυξημένα αρνητικά συναισθήματα σε κοινωνικές καταστάσεις και μεγαλύτερη αντίδραση στο στρες.
Η απαξίωση δεν μένει μόνο σε κοινωνικό επίπεδο, γίνεται εσωτερική εμπειρία που επηρεάζει τον τρόπο που νιώθουμε και ερμηνεύουμε τη ζωή. Σε περιβάλλοντα όπου τα συναισθήματα αντιμετωπίζονται με απόρριψη ή κριτική, το άτομο μαθαίνει ότι αυτά που νιώθει δεν είναι από μόνα τους επαρκή και ότι χρειάζονται αποδείξεις.
Όταν πιέζεστε να υπερασπιστείτε τα συναισθήματά σας, εκπαιδεύετε τον εαυτό σας να αμφισβητεί τα ίδια τα σήματα του νευρικού σας συστήματος. Για να σπάσετε αυτή τη συνήθεια, δοκιμάστε να ονομάζετε το κάθε συναίσθημα, χωρίς να το «δικάζετε». Ξεκινήστε με αποδοχή και ανάληψη ευθύνης, όχι με απολογία. Με τον χρόνο, θα διαπιστώσετε ότι η συναισθηματική σαφήνεια δεν είναι αδυναμία, αντιθέτως είναι ένδειξη ψυχολογικής ωριμότητας.
vita.gr
