Το αυτοσαμποτάζ μπορεί να διεισδύει στην καθημερινότητα συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, επηρεάζοντας στόχους, σχέσεις και την αίσθηση αυτοαξίας. Πρόκειται για την τάση να κάνουμε, συνειδητά ή ασυνείδητα, πράγματα που υπονομεύουν την πρόοδό μας και μας εμποδίζουν να πετύχουμε τους στόχους μας.
Μπορεί να εκδηλωθεί ως αναβλητικότητα, τελειομανία, αρνητικός εσωτερικός διάλογος ή συμπεριφορές που μας απομακρύνουν από όσα πραγματικά θέλουμε. Αυτές οι πράξεις επηρεάζουν σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής, από την καριέρα και τις σχέσεις μέχρι την ψυχική υγεία και την αυτοπεποίθηση.
Πώς μοιάζει το αυτοσαμποτάζ στην πράξη
Ορισμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, που μπορεί να αναγνωρίσετε, περιλαμβάνουν:
- Αναβλητικότητα: Η συνεχής αναβολή σημαντικών εργασιών μπορεί να λειτουργεί σαν «προστασία» μπροστά στον φόβο της αποτυχίας.
- Τελειομανία: Η ανάγκη να είναι όλα άψογα οδηγεί σε καθυστερήσεις και απογοήτευση όταν κάτι δεν πάει όπως σχεδιάστηκε.
- Υπερανάλυση: Η συνεχής ανάλυση κάθε λεπτομέρειας οδηγεί σε «παράλυση» και αδυναμία λήψης αποφάσεων.
- Αποφυγή ευθυνών: Η απομάκρυνση από υποχρεώσεις ή δύσκολες καταστάσεις μπορεί να φαίνεται ότι λειτουργεί σαν «προστασία», αλλά τελικά ενισχύει το άγχος και την αίσθηση αποτυχίας.
- Αρνητική αυτοκριτική: Ο σκληρός εσωτερικός διάλογος μειώνει την αυτοεκτίμηση και ενισχύει την πεποίθηση ότι «δεν αξίζουμε» την επιτυχία.
- Απόσυρση από σχέσεις: Η απομάκρυνση από ανθρώπους ή η διακοπή σχέσεων πριν εξελιχθούν μπορεί να είναι τρόπος αποφυγής συναισθηματικού ρίσκου.
- Θέσπιση μη ρεαλιστικών προσδοκιών: Η τοποθέτηση ανέφικτων στόχων οδηγεί σε απογοήτευση και επιβεβαιώνει την αίσθηση ότι «δεν τα καταφέρνουμε ποτέ».
Πώς να το σταματήσετε
Το πρώτο βήμα για να σταματήσετε το αυτοσαμποτάζ είναι να αναγνωρίσετε ότι οι συμπεριφορές σας έχουν μοτίβα και αιτίες, που συχνά συνδέονται με παλιές εμπειρίες, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή εσωτερικές συγκρούσεις. Όσο περισσότερο κατανοείτε αυτά τα μοτίβα, τόσο πιο εύκολα θα καταφέρετε να τα αλλάξετε.
- Βρείτε την αιτία: Παρατηρήστε πότε τείνετε να σαμποτάρετε τον εαυτό σας. Συμβαίνει όταν πλησιάζετε έναν στόχο; Όταν κάποιος σας πλησιάζει συναισθηματικά; Όταν πάτε να κάνετε ένα βήμα μπροστά; Η αναγνώριση των μοτίβων σας βοηθά να καταλάβετε τι πυροδοτεί αυτές τις συμπεριφορές και ποια συναισθήματα ενδεχομένως να προσπαθείτε να αποφύγετε.
- Αντιμετωπίστε την αναβλητικότητα: Η αναβλητικότητα δεν είναι τεμπελιά. Συχνά είναι ένας τρόπος να προστατευτείτε από τον φόβο της αποτυχίας ή ακόμα και της επιτυχίας. Έρευνες δείχνουν ότι η αναβλητικότητα συνδέεται με δυσκολία στη ρύθμιση συναισθημάτων και με την τάση να επιλέγουμε την άμεση ανακούφιση αντί του μακροπρόθεσμου οφέλους. Όταν αναβάλλετε κάτι, ρωτήστε τον εαυτό σας: «Τι προσπαθώ να αποφύγω συναισθηματικά αυτή τη στιγμή;».
- Μην αφήνετε τις λεπτομέρειες να σας «εκτροχιάζουν»: Πολλοί άνθρωποι χάνουν ενέργεια σε μικρές λεπτομέρειες ή εγκαταλείπουν την προσπάθεια όταν κάτι δεν πάει τέλεια. Αντί να περιμένετε την «τέλεια στιγμή» ή το «τέλειο αποτέλεσμα», εστιάστε σε μικρά, σταθερά βήματα. Η πρόοδος είναι πιο σημαντική από την τελειότητα.
- Επιδιώξτε την αριστεία, όχι την τελειότητα: Η τελειομανία συχνά κρύβει φόβο: φόβο κριτικής, φόβο αποτυχίας, φόβο ότι δεν είστε αρκετοί. Όταν στοχεύετε στην τελειότητα, δημιουργείτε ένα επίπεδο πίεσης που κανείς δεν μπορεί να αντέξει. Αντί για τελειότητα, επιδιώξτε την αριστεία, να κάνετε δηλαδή το καλύτερο που μπορείτε με τα εργαλεία που έχετε σήμερα.
- Κάντε τις σωστές ερωτήσεις: Οι ερωτήσεις που κάνετε στον εαυτό σας μπορούν να αποκαλύψουν πολλά για τα μοτίβα σας. Αναρωτηθείτε λοιπόν «Ταιριάζουν οι πράξεις μου με τους στόχους μου;», «Αν όχι, τι με εμποδίζει;», «Οι επιλογές μου αντικατοπτρίζουν τις αξίες μου;», «Φοβάμαι περισσότερο την αποτυχία ή την επιτυχία;».
- Ζητήστε υποστήριξη όταν τη χρειάζεστε: Το αυτοσαμποτάζ συνδέεται συχνά με δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθημάτων και με τραύματα που δεν έχουν επουλωθεί. Μην διστάσετε λοιπόν να ζητήσετε υποστήριξη όταν τη χρειάζεστε από έναν επαγγελματία ψυχοθεραπευτή.
vita.gr
