Είναι γεγονός πως στο διαδίκτυο οι άνθρωποι εκφράζονται με τρόπους που ίσως δεν θα επέλεγαν ποτέ στις πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπιδράσεις τους. Αυτό το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα εμφανές με τη μορφή αρνητικών σχολίων στα social media. Παλαιότερη μελέτη του Pew Research έδειξε ότι περίπου το 41% των χρηστών στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν βιώσει κάποια μορφή διαδικτυακής παρενόχλησης ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των διαδικτυακών κριτικών θεωρείται επιθετικό ή εχθρικό. Ως αποτέλεσμα, το 66% των χρηστών κοινωνικών μέσων ανέφεραν ότι η ψυχική τους υγεία επηρεάστηκε λόγω της έκθεσης σε τοξικά διαδικτυακά περιβάλλοντα. Αλλά τι ωθεί τα άτομα να γράφουν πράγματα στο διαδίκτυο που δεν θα τολμούσαν ποτέ να πουν από κοντά; Γιατί τελικά τόσο μίσος;
Το μίσος γεννά μίσος
Η ψυχολογία προσφέρει αρκετές εξηγήσεις για αυτή τη συμπεριφορά.
Αρχικά, πίσω από την οθόνη, οι άνθρωποι νιώθουν ανώνυμοι και απομακρυσμένοι από τις άμεσες συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό το αίσθημα αορατότητας μπορεί να τους ενθαρρύνει να εκφράσουν απόψεις ή συναισθήματα που κανονικά θα καταπίεζαν. Η έλλειψη άμεσης ανατροφοδότησης—όπως η αντίδραση του άλλου προσώπου—μειώνει επίσης την ενσυναίσθηση και αυξάνει την πιθανότητα χρήσης σκληρής γλώσσας. Επιπλέον, η φυσική απόσταση και η απουσία κοινωνικών σημάτων μπορούν να μειώσουν περαιτέρω την προσωπική ευθύνη, καθιστώντας πιο εύκολο για τους χρήστες το να αποστασιοποιηθούν από τον συναισθηματικό αντίκτυπο που μπορεί να έχουν τα λόγια τους στους άλλους.
Εκτός αυτών, υπάρχει και το «φαινόμενο του μιμητισμού». Όταν ένας άνθρωπος παρατηρεί άλλους να έχουν εχθρική ή επιθετική συμπεριφορά, είναι πιθανό να μιμηθεί αυτές τις ενέργειες, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου αυτή η συμπεριφορά δεν ελέγχεται. Αυτή η διαδικασία ενισχύεται συνήθως από αλγόριθμους που δίνουν προτεραιότητα σε προκλητικό περιεχόμενο, αυξάνοντας την ορατότητα και την εμβέλεια των σχολίων όλο… μίσος. Η γρήγορη διάδοση και ενίσχυση του αρνητικού περιεχομένου μπορεί να καταστήσει την εχθρότητα φυσιολογική, κάνοντάς την να φαίνεται αποδεκτή σε ορισμένες διαδικτυακές κοινότητες.
Ένα άλλο σημαντικό ψυχολογικό φαινόμενο που συμβάλλει στο διαδικτυακό μίσος είναι η «απομόνωση της ατομικότητας». Όταν τα άτομα χάνουν την αίσθηση της προσωπικής τους ταυτότητας μέσα στο πλήθος του διαδικτύου, τότε είναι πιο πιθανό να ενεργούν με τρόπους που αντιτίθενται στις συνήθεις αξίες ή κοινωνικές τους «νόρμες». Η φυσική απόσταση από τους άλλους και η δυνατότητα να κρυβόμαστε πίσω από ψευδώνυμα ή avatar μπορεί να μειώσουν περαιτέρω τα συναισθήματα ευθύνης, οδηγώντας σε μεγαλύτερη παρορμητικότητα και επιθετικότητα.
Στα διαδικτυακά περιβάλλοντα, οι άνθρωποι συχνά νιώθουν, όπως αναφέρθηκε, ανώνυμοι και αποσυνδεδεμένοι από τις συνέπειες των πράξεών τους, κάτι που μπορεί να μειώσει τις αναστολές και να ενθαρρύνει συμπεριφορές που θα απέφευγαν στις πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπιδράσεις. Ως αποτέλεσμα, διευκολύνεται η κλιμάκωση της αρνητικής επικοινωνίας.
Τέλος, η άμεση ικανοποίηση και οι γρήγοροι κύκλοι ανατροφοδότησης των διαδικτυακών αλληλεπιδράσεων μπορούν να δημιουργήσουν έναν «κύκλο ανταμοιβής» που ενθαρρύνει τα άτομα να συνεχίσουν να δημοσιεύουν παρόμοιο περιεχόμενο.
Το ζήτημα της μισαλλόδοξης συμπεριφοράς πίσω από την οθόνη θέτει σημαντικά ερωτήματα για την ηθική, την ελευθερία του λόγου και την επίδραση της γλώσσας στην κοινωνία μας. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αντιμετωπιστεί η επιβλαβής γλώσσα προκειμένου να προαχθεί μια πιο συμπεριληπτική και εντέλει πιο δημοκρατική επικοινωνία.
Η κατανόηση των ψυχολογικών μηχανισμών πίσω από το διαδικτυακό μίσος μπορεί να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε στρατηγικές για την προώθηση υγιέστερων ψηφιακών αλληλεπιδράσεων. Η ενθάρρυνση της ενσυναίσθησης, η προώθηση της υπευθυνότητας και ο σχεδιασμός πλατφορμών που αποτρέπουν την ανωνυμία σε επιβλαβή συμφραζόμενα είναι μερικοί από τους τρόπους για να αντιμετωπιστεί αυτό το κρίσιμο ζήτημα. Ο στόχος είναι να βρεθεί η ισορροπία μεταξύ της αξίας της ελευθερίας του λόγου και της ηθικής ευθύνης για την πρόληψη των επιπτώσεων και την προώθηση του σεβασμού στην κοινωνία, επισημαίνουν οι ειδικοί.
vita.gr
