Τι μας προσφέρει η φαντασία μας; Πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς αυτή; Η φαντασία μάς επιτρέπει να σκεφτόμαστε δυνατότητες και να ξεπερνάμε περιορισμούς. Βοηθά αυτόν που αποφασίζει να προσομοιώνει νοητικά σενάρια, να προβλέπει εκβάσεις και να επιλέγει πιο σοφά. Μέσω της φαντασίας μας, επίσης, μπορούμε με ασφάλεια να εξερευνήσουμε νέες υποθέσεις ή να δοκιμάσουμε στρατηγικές, χωρίς τις δεσμεύσεις που συνεπάγεται η πραγματική εφαρμογή τους. Τέλειο δεν είναι αυτό;
Φαντασία και πιθανά μέλλοντα
Η φαντασία του μέλλοντος μάς επιτρέπει να αξιολογούμε εναλλακτικές πορείες, να προβλέπουμε πώς θα νιώθαμε αν συνέβαιναν αυτά που φανταζόμαστε και να αποφασίζουμε ανάλογα. Για παράδειγμα, προσομοιώνοντας ένα πιθανό γεγονός -μια συνέντευξη εργασίας, επιλογές διακοπών- μέσω νοερών εικόνων, μπορούμε να «δοκιμάσουμε» τις πιθανές συναισθηματικές συνέπειες.
Φαντασιακά συναισθήματα
Η φαντασιακή σκέψη που κάνουμε μας δείχνει το μελλοντικό αποτέλεσμα. Όμως τα φαντασιακά συναισθήματα είναι αυτά που μας κινητοποιούν να κάνουμε το δύσκολο ταξίδι προς τους στόχους μας. Μια ζωντανή εικόνα του μέλλοντος επηρεάζει την παρακίνησή μας. Οι οπτικές εικόνες είναι πιο συναισθηματικά ισχυρές από τις λέξεις.
Για παράδειγμα, σε σχετική έρευνα δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Psychology: Applied, άνθρωποι που είδαν εικόνες του εαυτού τους σε μεγαλύτερη ηλικία δήλωσαν μεγαλύτερη πρόθεση να αποταμιεύσουν για τη σύνταξη.
Δημιουργικότητα στην επίλυση προβλημάτων
Η φαντασία δημιουργεί διαφορετικούς φακούς μέσα από τους οποίους βλέπουμε τον κόσμο. Όταν εστιάζουμε πέρα από το «τι ήταν» και το «τι είναι» κάτι και επεκτεινόμαστε στο «τι θα γινόταν αν» ή «τι θα μπορούσε να γίνει», ο χώρος των πιθανών λύσεων που εξερευνούμε διευρύνεται σημαντικά.
Υιοθέτηση οπτικής
Η φαντασία μάς επιτρέπει να μπαίνουμε στη θέση των άλλων, κάτι εξαιρετικά σημαντικό για να διαμορφώσουμε ενσυναίσθηση. Μας βοηθά να σκεφτόμαστε ό,τι σκέφτονται και να νιώθουμε ό,τι νιώθουν. Έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα όσους διαφέρουν από εμάς. Παρατηρώντας τη συμπεριφορά τους, φανταζόμαστε τι θα σκέφτονταν, τι θα ένιωθαν και τι θα κάναμε εμείς στη θέση τους.
Φαντασία και αντιπαραθετική σκέψη
Η αντιπαραθετική ή υποθετική σκέψη συγκρίνει την πραγματικότητα με υποθετικές εναλλακτικές, δηλαδή βασίζεται στην υπόθεση «τι θα γινόταν αν είχα κάνει διαφορετικές επιλογές». Μας βοηθά έτσι κατά κάποιο τρόπο να προετοιμαστούμε για το μέλλον. Για παράδειγμα, όταν φανταζόμαστε πώς θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί ένα αρνητικό γεγονός ή πώς θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί καλύτερα, είμαστε προετοιμασμένοι μέσα μας για την επόμενη φορά. Τέτοιου είδους σκέψεις προσφέρουν έναν «χάρτη» για αλλαγή.
Μεταφορές
Οι μεταφορές μπορούν να μας κάνουν να σκεφτόμαστε τη ζωή με νέους τρόπους. Μπορούμε να καταλάβουμε πράγματα που αλλιώς δεν θα μας ήταν τόσο σαφή. Παράδειγμα η γνωστή φράση από την ταινία Φόρεστ Γκαμπ «η ζωή είναι σαν ένα κουτί σοκολάτες, ποτέ δεν ξέρεις τι θα σου τύχει». Η μεταφορά έχει τη δύναμη να επαναπλαισιώνει την πραγματικότητα μέσω παραδειγμάτων.
Αφηρημένη σκέψη και φαντασία
Η φαντασία είναι βασικό στοιχείο της αφηρημένης σκέψης, επιτρέποντάς μας να οραματιζόμαστε αόρατες συνδέσεις και εκβάσεις στην κοινωνική και φυσική πραγματικότητα. Όταν αποστασιοποιούμαστε από το παρόν πλαίσιο, σκεφτόμαστε πιο αφηρημένα και πάντα υπάρχει μία σοφία πίσω από το «πάρε απόσταση». Από μακριά «βλέπουμε το δάσος και όχι μόνο το δέντρο». Η ευρύτερη προοπτική ανοίγει περισσότερες πτυχές μιας κατάστασης και μας βοηθά να αγνοήσουμε ό,τι δεν είναι ουσιώδες.
Οι παγίδες της υπερβολικής ονειροπόλησης
Η ονειροπόληση είναι από τις μεγάλες απολαύσεις της ζωής, ιδίως σε βαρετές συναντήσεις ή όταν είμαστε στο λεωφορείο και έχει κίνηση. Αντανακλά όσα θέλουμε και όσα επιδιώκουμε. Μπορεί όμως και να μας κρατήσει στάσιμους. Χωρίς πράξη, τα όνειρα δεν οδηγούν πουθενά. Η αποκλειστική εστίαση στο επιθυμητό μέλλον αγνοεί τα εμπόδια και κρύβει την ανάγκη για δράση.
Ευτυχώς, οι θετικές φαντασιώσεις γίνονται ισχυρός προστατευτικός παράγοντας, όταν συνδυάζονται με μια υγιή δόση ρεαλισμού. Δηλαδή φανταζόμαστε το μέλλον και τα εμπόδια, αναγνωρίζοντας τα βήματα που απαιτούνται για να ξεπεράσουμε το παρόν και να πετύχουμε τον στόχο.
vita.gr
