Κοιμάσαι, ξυπνάς, κι όμως το σώμα σου είναι σα να μην ξεκουράζεται ποτέ; Όχι, δεν είσαι τεμπέλης/α που δεν έχεις κουράγιο για πολλά πολλά. Η επιστήμη επιβεβαιώνει πως η ξεκούραση και ο ύπνος δεν είναι το ίδιο πράγμα και πως η σύγχρονη ζωή μας έχει στερήσει σιωπηλά το είδος ξεκούρασης που το σώμα μας έχει πραγματικά ανάγκη.
Κοιμάσαι αλλά το νευρικό σου σύστημα δουλεύει συνέχεια
Το σκοτάδι στέλνει σήμα στον εγκέφαλο να χαλαρώσει, να μειώσει την επαγρύπνηση και να ανακάμψει. Στις μέρες μας, αυτό το σήμα σχεδόν δεν υπάρχει. Ο τεχνητός φωτισμός, η μόνιμη συνδεσιμότητα και η ψυχική αναμονή (οι συνεχείς σκέψεις σχετικά με τις υποχρεώσεις μας), κρατούν το νευρικό μας σύστημα ενεργό ακόμα και τη νύχτα.
Σχετικές έρευνες δείχνουν ότι όταν ο εγκέφαλος περιμένει να υπάρξει ξαφνική αφύπνιση, περνά λιγότερο χρόνο σε βαθύ ύπνο, το στάδιο που βοηθά στην αποκατάσταση του σώματος και του ανοσοποιητικού συστήματος. Με άλλα λόγια, κοιμόμαστε αλλά το νευρικό μας σύστημα δεν ξεκουράζεται πλήρως, γι’ αυτό και οι 8 ώρες ύπνου μπορεί να φαίνονται σαν 3.
Η σύγχρονη κούραση προέρχεται από τη σκέψη, όχι από τη σωματική εργασία
Έχουμε δηλαδή περισσότερο να κάνουμε με ψυχική επιβάρυνση, όχι με σωματική κόπωση. Ο προγραμματισμός, η μνήμη, η αναμονή, η ρύθμιση των συναισθημάτων, η διαχείριση των σχέσεων, η λήψη εκατοντάδων μικρών αποφάσεων κάθε μέρα κ.λπ., εξαντλούν την νευρολογική ενέργεια. Μελέτες αναφορικά με την γνωστική εξάντληση δείχνουν ότι η συνεχής λήψη αποφάσεων μειώνει την ικανότητα του εγκεφάλου να ανακτήσει ενέργεια κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι γυναίκες φέρουν ένα δυσανάλογο φορτίο αυτής της αόρατης εργασίας. Όλα απαιτούν ενέργεια και όλα ακολουθούν το σώμα μας μέχρι το κρεβάτι.
Το εσωτερικό μας ρολόι μπερδεύεται ξανά & ξανά
Το σώμα μας λειτουργεί με βιολογικούς ρυθμούς, αλλά τα σύγχρονα προγράμματα, τους αγνοούν. Το δείπνο αργά τη νύχτα, οι ώρες εργασίας που αλλάζουν, η έκθεση σε οθόνες το βράδυ, οι μη σταθερές συνήθειες, βγάζουν το εσωτερικό μας ρολόι εκτός συγχρονισμού. Έρευνες για την απορύθμιση αυτών των κιρκάδιων ρυθμών δείχνουν ότι ακόμη και μικρές καθημερινές διαταραχές μπορούν να βλάψουν την παραγωγή ορμονών, το μεταβολισμό και την κυτταρική αποκατάσταση
Κοιμόμαστε τη νύχτα, αλλά βιολογικά το σώμα μας νιώθει σαν να ζει με μόνιμο τζετ-λαγκ. Και το τζετ λαγκ, ακόμα και ήπιο, είναι εξαντλητικό.
Το άγχος έχει αλλάξει μορφή, αλλά το σώμα μας αντιδρά με τον ίδιο τρόπο
Το σώμα δεν αναγνωρίζει τη διαφορά μεταξύ φυσικού κινδύνου και ψυχολογικής πίεσης. Οι προθεσμίες, οι κοινωνικές προσδοκίες, οι οικονομικές ανησυχίες και το συναισθηματικό βάρος, ενεργοποιούν την ίδια αντίδραση άγχους. Το πρόβλημα είναι ότι το σύγχρονο άγχος ποτέ δεν τελειώνει εντελώς. Και το χρόνιο, χαμηλής έντασης άγχος αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης, η οποία επηρεάζει την παραγωγή μελατονίνης και εμποδίζει τον βαθύ ύπνο. Με την πάροδο του χρόνου, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η ελλιπής ξεκούραση αυξάνει την ευαισθησία στο άγχος και το άγχος επιδεινώνει την ελλιπή ξεκούραση.
Δεν νιώθεις ξεκούραστος/η γιατί το σώμα σου δεν αισθάνεται ποτέ αρκετά ασφαλές ώστε να ανακάμψει πλήρως.
Η ξεκούραση δεν υπάρχει πια στην καθημερινή ζωή
Η ξεκούραση ανάμεσα στις δουλειές υπήρχε περισσότερο παλαιότερα. Το περπάτημα για το σπίτι, η αναμονή, η σιωπή, η πλήξη… Σήμερα, κάθε διάλειμμα είναι γεμάτο. Τα τηλέφωνα μετατρέπουν όλες τις μικρές μας στιγμές σε διέγερση. Ακόμα και η χαλάρωση συχνά έχει στόχο. Η έρευνα στη νευροεπιστήμη δείχνει ότι ο εγκέφαλος χρειάζεται μη δομημένο χρόνο για να επαναρυθμίσει την αντίδρασή του στο στρες. Χωρίς αυτόν, η ψυχική κούραση συσσωρεύεται σιωπηλά.
Δεν είσαι απλώς κουρασμένος/η από την ημέρα σου, αλλά από το γεγονός ότι ποτέ δεν σταματάς νοητικά.
Η ποιότητα του ύπνου θυσιάζεται στο βωμό της ποσότητας
Η αύξηση των ωρών ύπνου δεν λύνει το πρόβλημα, γιατί το θέμα δεν είναι η διάρκεια, αλλά το βάθος. Ο κατακερματισμένος ύπνος λόγω της έκθεσης στο φως, των ορμονών του άγχους, των διακυμάνσεων της γλυκόζης στο αίμα και της νυχτερινής εγρήγορσης, εμποδίζει τον εγκέφαλο να ολοκληρώσει τους αναζωογονητικούς του κύκλους.
Μελέτες αποκαλύπτουν ότι άτομα που περνούν επαρκή χρόνο στο κρεβάτι, αλλά δεν κοιμούνται καλά, εμφανίζουν τα ίδια συμπτώματα με εκείνα που τον στερούνται. Κάποια από αυτά περιλαμβάνουν: «θολούρα» του εγκεφάλου, έλλειψη κινήτρων, ευερεθιστότητα, αίσθημα εξάντλησης κ.λπ.
Το σώμα ζητά έναν διαφορετικό τύπο ξεκούρασης
Αυτό που το σώμα μας χρειάζεται σήμερα είναι ξεκούραση του νευρικού συστήματος, ψυχική ηρεμία, συναισθηματική ασφάλεια και προβλέψιμους ρυθμούς. Αυτές οι μορφές ξεκούρασης είναι πιο δύσκολο να επιτευχθούν σε έναν κόσμο που ανταμείβει τη συνεχή διαθεσιμότητα και παραγωγικότητα.
Η εξάντληση που νιώθουμε είναι μια βιολογική αντίδραση σε έναν τρόπο ζωής που δεν επιτρέπει πλέον την αποκατάσταση.
Το να νιώθουμε κουρασμένοι έχει γίνει κανονικότητα, αλλά δεν είναι φυσιολογικό.
Η λύση ίσως βρίσκεται στο να δημιουργήσουμε χρόνο για ουσιαστική ξεκούραση, να βρούμε τρόπους να αποσυρθούμε από την υπερβολική συνδεσιμότητα και να επανασυνδεθούμε με το σώμα και το μυαλό μας. Είτε αυτό σημαίνει περιορισμός της χρήσης της τεχνολογίας είτε αναγνώριση των σημάτων του σώματος μας και της ανάγκης για πραγματική αποφόρτιση, το πρώτο βήμα είναι να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να κάνει απλά ένα διάλειμμα.
vita.gr
