Αν στόχος σας είναι η εξέλιξη και η πρόοδος στον επαγγελματικό τομέα, καλό θα είναι να γνωρίζετε πως στον εγκέφαλο, δεν αρέσουν οι φιλοδοξίες… Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα δείχνει ότι ο ίδιος ο γνωστικός μηχανισμός που ενεργοποιείται για να πάρουμε αποφάσεις και να φτιάξουμε ένα μακροπρόθεσμο πλάνο, είναι γεμάτος από «προκαταλήψεις» που συστηματικά υπονομεύουν τις οργανωτικές μας σκέψεις. Ποια είναι ακριβώς τα εμπόδια και πώς καταφέρνουμε τελικά να «χτίσουμε» την καριέρα των ονείρων μας;
Καριέρα: 3 τρόποι με τους οποίους ο εγκέφαλος μπορεί να αναστείλει την πρόοδο, σύμφωνα με την επιστήμη
Ο εγκέφαλος δίνει προτεραιότητα στις βραχυπρόθεσμες ανταμοιβές
Θα σας έχει τύχει: να ελπίζετε να πετύχετε κάτι στο μέλλον για το οποίο ήδη θα έπρεπε να εργάζεστε σήμερα, αλλά παρ’ όλα αυτά, «σκρολάρετε» στα social για ώρες αντί να κάνετε μικρά βήματα προς τον απώτερό σας στόχο. Αυτή η στάση δεν είναι τεμπελιά. Πιθανότατα, είναι αποτέλεσμα ενός γνωστικού φαινομένου που ονομάζεται «χρονολογική έκπτωση». Πρόκειται για το γεγονός ότι ο εγκέφαλός μας υποτιμά συστηματικά τις ανταμοιβές που είναι μακριά μας, στο βαθύ μέλλον.
Μια μελέτη του 2024 βρήκε μια σαφή σύνδεση μεταξύ της χρονολογικής έκπτωσης και της αναβλητικότητας. Πιο απλά, τα μακροπρόθεσμα ορόσημα φαντάζουν λιγότερο ανταποδοτικά & κατ’ επέκταση η όποια κινητοποίηση πρέπει να γίνει, απλά μένει γι’ αργότερα…
Ο εγκέφαλος υπονομεύει το χρόνο και την προσπάθεια
Πόσες φορές είπατε θα αφιερώσω ένα μισάωρο να ανανεώσω το βιογραφικό μου και τελικά κάνατε 2 ώρες; Αυτή η ασυμφωνία μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας είναι ένα αρκετά συχνό φαινόμενο. Πρόκειται για την «πλάνη προγραμματισμού», οι άνθρωποι δηλαδή τείνουμε να υποτιμούμε τον χρόνο που απαιτούν οι δουλειές και να υπερεκτιμούμε την ικανότητά μας να τις ολοκληρώσουμε.
Αυτή η «προκατάληψη» δεν αφορά μόνο τις καθημερινές εργασίες· εμφανίζεται επίσης στον πολύπλοκο προγραμματισμό και στις στρατηγικές προβλέψεις σε διάφορους τομείς. Τα μελλοντικά αποτελέσματα εκτιμώνται λάθος και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ανθρώπινη γνωστική ικανότητα έχει περιορισμένο εύρος, πράγμα που σημαίνει ότι συχνά παραβλέπεται η πολυπλοκότητα.
Όταν υποτιμάμε το χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων, η αυτοπεποίθησή μας εκτοξεύεται προσωρινά. Ύστερα, δέχεται πλήγμα αφού το πλάνο δεν ευθυγραμμίζεται με την πραγματικότητα και η εκτέλεσή του τελικά αποτυγχάνει.
Ο εγκέφαλος κάνει λανθασμένες εκτιμήσεις για τις συναισθηματικές επιπτώσεις
Οι αποφάσεις που αφορούν την καριέρα αφορούν, πέρα από πρακτικά ζητήματα, και την ικανοποίηση από τη ζωή όπως και την ταυτότητα του ατόμου. Ο εγκέφαλός μας δεν υπονομεύει μόνο το πότε θα συμβούν κάποια γεγονότα, αλλά και πώς θα μας κάνουν να νιώσουμε.
Δεκαετίες ερευνών γύρω από την «συναισθηματική πρόβλεψη» (affective forecasting) δείχνουν ότι οι άνθρωποι υπερεκτιμούμε τις συναισθηματικές επιπτώσεις των μελλοντικών επαγγελματικών γεγονότων, είτε είναι θετικά είτε αρνητικά. Για παράδειγμα, είναι πιθανό, η απόκτηση της δουλειάς των ονείρων μας να καταλήξει να μας κάνει δυστυχισμένους αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύαμε.
Ένας λόγος πίσω από αυτές τις λανθασμένες εκτιμήσεις είναι η «πλάνη της εστίασης». Όταν επικεντρωνόμαστε σε ένα αναμενόμενο γεγονός (όπως μια μεγάλη προαγωγή ή ένας υψηλό μισθός), υπερεκτιμούμε το πόσο η επίτευξή του θα αλλάξει τη συνολική μας ικανοποίηση. Για τον ίδιο λόγο, μπορεί να υποτιμήσουμε την επιρροή άλλων παραμέτρων, όπως η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Έτσι, καταλήγουμε να επιδιώκουμε ορόσημα για τους λάθος λόγους: όχι επειδή ευθυγραμμίζονται με τις αξίες μας ή την ρεαλιστική μας ικανοποίηση, αλλά επειδή ο εγκέφαλός μας ξεγελιέται και πιστεύει ότι θα μας προσφέρουν μεγάλη ευτυχία & ανακούφιση.
Μια φιλική προς τον εγκέφαλο προσέγγιση ως προς τον προγραμματισμό της καριέρας
Κάντε σχέδια που λειτουργούν υπέρ & όχι κατά των γνωστικών δυνατοτήτων του εγκεφάλου σας:
- Κάντε το μέλλον πιο προσιτό…
Τώρα ξέρετε ότι ο εγκέφαλός σας δυσκολεύεται με τις μακρινές ανταμοιβές. Επομένως, για να αποφύγετε την πτώση του κινήτρου, προσπαθήστε να σπάσετε κάθε μακροπρόθεσμο επαγγελματικό στόχο σας σε 30ήμερα σχέδια δράσης με ορατά αποτελέσματα. Όταν η πρόοδος είναι άμεση και συγκεκριμένη, ο εγκέφαλος παραμένει ενεργοποιημένος.
- Σχεδιάστε σύμφωνα με τα δεδομένα
Όταν βασίζεστε μόνο στη διαίσθηση και την αισιοδοξία, είναι εύκολο να πέσετε στην παγίδα να υποτιμήσετε τον χρόνο που χρειάζεται για να μάθετε νέες δεξιότητες ή να ολοκληρώσετε πολύπλοκες εργασίες. Την επόμενη φορά που θα σχεδιάσετε κάτι, κοιτάξτε πόσο χρόνο πήρε σε άλλους στο ίδιο πεδίο να πετύχουν κάτι παρόμοιο και προσθέστε λίγο επιπλέον χρόνο για να καλύψετε τυχόν απρόβλεπτες καθυστερήσεις. Επίσης, αν σχεδιάσετε ανάποδα, ξεκινώντας από το στόχο σας και κοιτάζοντας τα βήματα που πρέπει να κάνετε για να φτάσετε εκεί, θα δείτε βήματα που ο εγκέφαλός σας μπορεί να παραλείψει όταν σχεδιάζετε απλά και μόνο το παρόν.
- Κάντε το πλάνο σας με βάση το συναίσθημα, όχι μόνο τη λογική
Ο εγκέφαλός μας συχνά κάνει, όπως είπαμε, λάθη ως προς το πώς προβλέπει τα συναισθήματά μας για μελλοντικά αποτελέσματα. Γι’ αυτό, εκτός από τη λογική σκέψη, είναι καλό να σκεφτείτε και το πώς θα νιώσετε σε μελλοντικές εμπειρίες. Όταν αξιολογείτε μια επαγγελματική πορεία, γράψτε τουλάχιστον τρεις καθημερινές καταστάσεις που περιμένετε από αυτή τη θέση, όπως πόση ελευθερία θα έχετε, πόσο βαρύς θα είναι ο φόρτος εργασίας και πόσο γρήγορα θα μαθαίνετε νέα πράγματα. Αυτό βοηθάει να δείτε τη δουλειά και από συναισθηματική πλευρά, ώστε να πάρετε αποφάσεις που θα είναι ωφέλιμες για την μακροπρόθεσμη ευημερία σας και δεν θα έχουν να κάνουν μονάχα με έναν στιγμιαίο ενθουσιασμό.
vita.gr
