Ακμή: Τα πολλά «πρόσωπά» της

Είναι μια από τις πιο συχνές και επίμονες δερματικές παθήσεις, με έντονο ψυχολογικό αντίκτυπο στους πάσχοντες, και αποτελεί το νούμερο ένα λόγο επίσκεψης στο δερματολόγο παγκοσμίως, όπως αποδεικνύουν πολυάριθμες έρευνες. «Με δεδομένο ότι σχετίζεται κυρίως με ορμονικές διακυμάνσεις, η ακμή εμφανίζεται στην εφηβεία όπου οι ορμόνες “κάνουν πάρτι”», εξηγεί η δερματολόγος Παναγιώτα Ρήγα και προσθέτει: «Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, όλο και συχνότερα παρατηρούμε ότι παρουσιάζεται και σε άλλες ηλικίες, μετεφηβικά, αλλά και στην περιεμμηνόπαυση, γεγονός που συνδέει την εμφάνισή της και με άλλους παράγοντες, συνδυαστικά με τις ορμονικές διακυμάνσεις».

Η ακμή έχει πολλούς τύπους, με τον καθένα από αυτούς να απαιτεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. «Υπάρχει η φαγεσωρική ακμή, όπου δεν έχουμε φλεγμονώδεις βλάβες αλλά μόνο φυλακισμένο σμήγμα το οποίο προκύπτει λόγω της απόφραξης του τριχοσμηγματογόνου πόρου από σμήγμα και κερατίνη. Οι βλάβες αυτές φαίνονται ως μικρές λευκωπές υποδόριες βλατίδες, οι οποίες είναι πιο ορατές όταν τεντώνουμε το δέρμα μας. Η φαγεσωρική ακμή συνήθως είναι ανθεκτική στις διάφορες θεραπείες και θέλει πολύ συγκεκριμένη αντιμετώπιση. Επίσης υπάρχει η βλατιδοφλυκταινώδης, που χαρακτηρίζεται από κόκκινα σπυράκια με φλεγμονή και πύον, και η οζιδιοκυστική, που εκδηλώνεται με οζίδια και φλεγμονώδεις κύστεις και πρόκειται για μια έντονη μορφή ακμής η οποία τις περισσότερες φορές απαιτεί θεραπεία από το στόμα καθώς δεν “υπακούει” στις τοπικές αγωγές. Τις περισσότερες φορές, πάντως, η ακμή που συναντάμε είναι μεικτή, δηλαδή έχει φαγέσωρες, βλατιδοφλυκταινίδια και κάποιες κύστεις. Σε κάθε περίπτωση, αφού διαγνώσουμε τον κλινικό της τύπο, τη θεραπεύουμε αντίστοιχα», εξηγεί η κυρία Ρήγα.

Όσο για την ακμή ενηλίκων, είναι γεγονός πως εμφανίζεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Πού οφείλεται, όμως, αυτό; «Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αιτιοπαθογένειά της», απαντά η ειδικός. «Το βέβαιο είναι ότι υποκρύπτεται κάποια ορμονική διαταραχή, ακόμα και μικρή. Επιπλέον, ο τρόπος ζωής, η κακή διατροφή, το έντονο στρες, η ρύπανση του περιβάλλοντος – όλοι αυτοί οι εξωγενείς παράγοντες είναι που κάνουν την ακμή πιο ανθεκτική και υποστηρίζουν την εκδήλωσή της στην ενήλικη ζωή».

Το skincare της ακμής: Dos & Don’ts

Ζητούμενα στο skincare κατά της ακμής είναι η αντιμετώπιση και η καταπολέμηση των φλεγμονών, η εξυγίανση και εξισορρόπηση της επιδερμίδας. «Ο σωστός καθαρισμός του δέρματος είναι απόλυτα απαραίτητος γιατί ό,τι επικάθεται σε αυτό –π.χ., το σμήγμα, ο ιδρώτας, η σκόνη λόγω της ρύπανσης στα μεγάλα αστικά κέντρα– πυροδοτεί τη φλεγμονή η οποία μπορεί να προκαλέσει σπυράκια. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης να επιλέξουμε ένα ειδικά μελετημένο προϊόν το οποίο καθαρίζει την επιδερμίδα, αλλά δεν την αφήνει ξηρή. Και αυτό γιατί, αν διαταράξουμε τον επιδερμιδικό φραγμό και αποξηράνουμε πάρα πολύ την επιδερμίδα, τότε αντιδραστικά μπορεί να γίνει ακόμα πιο λιπαρή και να βγάλει ακόμα περισσότερα σπυράκια», εξηγεί η δερματολόγος και προσθέτει μια έξυπνη συμβουλή: «Καλό είναι να μη βάζουμε ποτέ το καθαριστικό απευθείας πάνω στο δέρμα μας, αλλά να το αραιώνουμε πρώτα με λίγο νερό, να το εφαρμόζουμε με απαλές κυκλικές κινήσεις για να καθαρίσουμε την επιδερμίδα και να το ξεπλένουμε καλά. Επίσης, το νερό θα πρέπει να είναι σε μια ενδιάμεση θερμοκρασία, ούτε πολύ ζεστό ούτε πολύ κρύο, ενώ σημαντικό είναι να μην τρίβουμε το πρόσωπό μας με την πετσέτα για να το στεγνώσουμε, γιατί αυτό επιδεινώνει τη φλεγμονή – ένα πολύ απαλό στέγνωμα, με ταμποναριστές κινήσεις, είναι ιδανικό».

Δεύτερο βήμα στο skincare κατά της ακμής, είναι η καλή ενυδάτωση. Όπως εξηγεί η ειδικός, ένα από τα πιο συχνά λάθη στα λιπαρά δέρματα με τάση ακμής είναι ότι δεν τα ενυδατώνουμε: «Η ενυδάτωση είναι απαραίτητη γιατί το δέρμα που δεν είναι καλά ενυδατωμένο δεν μπορεί να έχει υγιείς κυτταρικές λειτουργίες. Συνήθως για τις λιπαρές επιδερμίδες προτείνουμε λεπτόρρευστες ενυδατικές φόρμουλες και αποφεύγουμε τις βαριές υφές».

Τέλος, άκρως απαραίτητο είναι το αντηλιακό ως τελευταίο βήμα στο καθημερινό skincare κατά της ακμής, αφενός για τη γενική προστασία του δέρματος, αφετέρου γιατί εμποδίζει τον ήλιο να μετατρέψει τα κόκκινα σημαδάκια από τα σπυράκια σε καφέ κηλίδες. «Πολύ συχνά, όσοι έχουν λιπαρό δέρμα αποφεύγουν τη χρήση αντηλιακού γιατί θεωρούν ότι το “φορτώνει” και το κάνει να γυαλίζει περισσότερο. Όμως, πλέον υπάρχουν πολλές καινούριες φόρμουλες και υφές για λιπαρά δέρματα και σίγουρα θα βρείτε ανάμεσά τους την ιδανική για τη δική σας επιδερμίδα», λέει η ειδικός.

Star συστατικά

Όπλα στη φαρέτρα κατά της ακμής «είναι σίγουρα το αζελαϊκό οξύ, ο βασιλιάς στη φροντίδα του συγκεκριμένου τύπου δέρματος, το οποίο ρυθμίζει τη λιπαρότητα, χαρίζει φωτεινότητα, καταπολεμά τα καφετί σημαδάκια, καταπραΰνει, βοηθά στη φλεγμονή και προλαμβάνει τη δημιουργία φαγεσώρων. Ένα ακόμα δραστικό συστατικό που είναι trending αυτήν τη στιγμή και συνήθως συνδυάζεται με το αζελαϊκό, είναι η νιασιναμίδη, την οποία χρειαζόμαστε γιατί ενισχύει τον επιδερμιδικό φραγμό αλλά και τη δράση των υπόλοιπων συστατικών κατά της ακμής, ενώ βοηθά στην ενυδάτωση και την ισορροπία του δέρματος, ώστε τα δραστικά συστατικά να δουλεύουν μεν, αλλά να μην ξηραίνουν την επιδερμίδα», εξηγεί η ειδικός και προσθέτει: «Φυσικά δεν ξεχνάμε τα οξέα φρούτων, και ειδικά τα β-υδροξυοξέα, όπως το σαλικυλικό, που επίσης εξισορροπεί τη λιπαρότητα, διορθώνει μικροατέλειες, έχει λευκαντική δράση στα καφετί σημαδάκια και αντιφλεγμονώδη στα κόκκινα σπυράκια, αλλά και τα πολυυδροξυοξέα για τα πιο ευαίσθητα δέρματα και τα τοπικά ρετινοειδή».

High-end θεραπείες

Η επίμονη ακμή συχνά είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί και έχει ένα πολύ βαρύ ψυχολογικό φορτίο για τους ανθρώπους που την αντιμετωπίζουν. «Ευτυχώς, πλέον υπάρχουν πολλοί τρόποι θεραπείας της, αλλά αρκετές φορές, εκτός από την αγωγή στο σπίτι, χρειάζονται και επισκέψεις στο ιατρείο του δερματολόγου, ο οποίος θα επιστρατεύσει κάποια εξειδικευμένα peelings, συστήματα που εκπέμπουν φως όπως laser, IPLs ή συσκευές φωτοθεραπείας, ώστε να καταπραΰνει τη φλεγμονή. Πρόσφατα ήρθε στην Ελλάδα μια καινούρια τεχνολογία που ονομάζεται Agnes Medical – πρόκειται για μια κορεάτικη συσκευή εγκεκριμένη από τον FDA, ένα σύστημα ραδιοσυχνοτήτων (RF) εξειδικευμένο για τη θεραπεία της ακμής με πολύ εντυπωσιακά αποτελέσματα στην επίμονη ακμή καθώς με μία θεραπεία μπορούμε να ελέγξουμε το 80% της φλεγμονής που υπάρχει ενώ δίνει ωραία αποτελέσματα και στη φαγεσωρική ακμή. Με αυτή την τεχνολογία συνήθως απαιτούνται δύο με τρεις θεραπείες για να ρυθμίσουμε το πρόβλημα της επίμονης ακμής, και μάλιστα χωρίς φάρμακα.

Ακόμα, τα λιπαρά δέρματα με τάση ακμής χρειάζονται οπωσδήποτε συχνούς ιατρικούς καθαρισμούς. Θεραπείες όπως το Hydrafacial ή ο καθαρισμός με υπέρηχους βοηθούν πολύ ώστε να γίνεται ένας εξαιρετικά βαθύς καθαρισμός χωρίς να τραυματίζεται το δέρμα. Ιδιαίτερα βοηθητική στη στρατηγική αντιμετώπισης της επίμονης ακμής είναι το microdosing με ισοτρετινοΐνη (χάπια για την ακμή), όπου χορηγούνται πολύ χαμηλές δόσεις ισοτρετινοΐνης για μερικούς μήνες. Είναι μια θεραπευτική προσέγγιση που κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος παγκοσμίως, γιατί ρυθμίζει πολύ αποτελεσματικά την ποιότητα του δέρματος, αποτρέπει τη δημιουργία νέων σημαδιών και βελτιώνει την όψη των ήδη υπαρχόντων. Χωρίς, λοιπόν, ιδιαίτερες ανεπιθύμητες ενέργειες, έχουμε ένα πολύ μεγάλο όφελος για το δέρμα με επίμονη ακμή», εξηγεί η κυρία Ρήγα.

Τα Social media και τα πιο συχνά λάθη

Όσο πιο πολύπλοκο είναι το skincare που δείχνει ένας creator στο TikTok τόσο περισσότερο τον «ανταμείβει» ο αλγόριθμος· είναι, όμως, αυτό που χρειάζεται η επιδερμίδα με τάση ακμής ή πρόκειται για παγίδα; «Δεν πιστεύω καθόλου στις πολύπλοκες ρουτίνες περιποίησης», απαντά η ειδικός. «Θεωρώ ότι μπορεί να ταλαιπωρούν το δέρμα, φορτώνοντάς το με πάρα πολλά χημικά, γιατί σε κάθε μπουκαλάκι που χρησιμοποιούμε υπάρχουν πολλές χημικές ουσίες για τη συντήρηση, πολλά έκδοχα, και δεν ξέρουμε τι από όλα αυτά μπορεί τελικά να κάνει καλό ή κακό στο δέρμα μας – πόσο μάλλον όταν πρόκειται για τη δύσκολη περίπτωση ενός δέρματος με ακμή. Θεωρώ ότι οι πιο απλές ρουτίνες με δραστικά συστατικά, που ξέρουμε ότι σίγουρα δουλεύουν, είναι αυτές που θα μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αποτελεσματικά. Και βέβαια, θα πρέπει να επιλέγουμε προϊόντα που είναι κατάλληλα για τον τύπο του δέρματός μας αλλά και για την ηλικία μας. Βλέπω όλο και πιο συχνά νέα κορίτσια να βάζουν θεραπείες που είναι για τις μαμάδες τους! Προσοχή, λοιπόν, στα προϊόντα που χρησιμοποιούμε, ας μην παρασυρόμαστε από καθετί που κυκλοφορεί στο TikTok και στα υπόλοιπα social media», τονίζει η κυρία Ρήγα.

Στη λίστα με τα συχνά λάθη που κάνουν όσοι έχουν λιπαρό δέρμα με τάση ακμής είναι και το ότι, δίχως να συμβουλευτούν το δερματολόγο, χρησιμοποιούν πολλά και ερεθιστικά προϊόντα, που τελικά ξηραίνουν το δέρμα και το κάνουν πιο λιπαρό, επιδεινώνοντας το πρόβλημα αντί να το λύνουν. Ένα άλλο λάθος είναι ότι πειράζουν τα σπυράκια και κακοποιούν το δέρμα, με αποτέλεσμα να προκαλούνται πληγές και σημάδια που μπορεί να επιδεινώσουν και να επεκτείνουν τη φλεγμονή, πυροδοτώντας ακόμα περισσότερα σπυράκια. Τέλος, οι πολύ βαριές συνθέσεις κονσίλερ ή make up που χρησιμοποιούνται για να καλύψουν τις ατέλειες, ακόμα κι αν δίνουν μια παροδική οπτική λύση, στην πραγματικότητα «πνίγουν» το δέρμα και επιδεινώνουν το πρόβλημα.

Να μην ξεχνάμε

«Το δέρμα μας είναι ένα όργανο με πάρα πολλές λειτουργίες – δεν είναι ένα απλό περίβλημα. Το πώς φαίνεται, λοιπόν, εξαρτάται πάρα πολύ από τον τρόπο ζωής μας. Επομένως, συνήθειες όπως η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, το κάπνισμα, το στρες, η έλλειψη ύπνου, εξαντλητικές δίαιτες, ορμονικά θέματα (όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, οι πολυκυστικές ωοθήκες, προβλήματα του θυροειδή), ακόμα και η έλλειψη προσωπικού χρόνου για χαλάρωση, επιβαρύνουν την ποιότητα του δέρματός μας και μπορεί να βρίσκονται πίσω από την εμφάνιση της ακμής», τονίζει η κυρία Ρήγα και προσθέτει: «Καλό είναι να κατανοήσουμε ότι δεν θα πρέπει να μας απασχολεί τόσο ένα καινούριο σπυράκι που εμφανίστηκε, όσο το να ρυθμίσουμε την περιοχή έτσι ώστε να σταματήσει να βγάζει σπυράκια. Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να ακολουθήσουμε μια ρουτίνα περιποίησης για πολλούς μήνες, προκειμένου να μπορέσουμε να ελέγξουμε το σπυράκι που θα βγει δυο-τρεις φορές μέσα στο μήνα. Δυστυχώς, μαγικές λύσεις για το δέρμα δεν υπάρχουν. Αυτά που χρειάζονται είναι καθημερινή πειθαρχία και υπομονή, αλλά και ο χρόνος που απαιτείται ώστε να λειτουργήσουν τα δραστικά συστατικά και οι θεραπείες προκειμένου να δώσουν το αποτέλεσμα που υπόσχονται και που περιμένουμε».