Η τελειομανία μπορεί να γίνει βασανιστική; Μπορεί. Ποιες στρατηγικές αντιμετώπισης θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες για κάποιον που αυτοπροσδιορίζεται ως τελειομανής; Σε μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Counseling Psychology, οι ερευνητές εξέτασαν αλλαγές στη χρήση τεχνικών ενσυνειδητότητας και αυτοσυμπόνιας μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων.
Μελέτησαν πώς η χρήση αυτών των προσεγγίσεων σχετιζόταν με το πώς ένιωθαν οι άνθρωποι, δηλαδή με ευχάριστα ή δύσκολα συναισθήματα. Επίσης, εξέτασαν τον βαθμό στον οποίο οι συμμετέχοντες βίωναν δύο είδη τελειομανίας. Αυτό τους επέτρεψε να εντοπίσουν πώς οι αλλαγές σε διαφορετικές τεχνικές ενσυνειδητότητας και αυτοσυμπόνιας συνδέονταν με τα συναισθήματα τη δεδομένη στιγμή, αντί να ζητούν από τους ανθρώπους να θυμηθούν αναδρομικά τις εμπειρίες τους.
Οι ερευνητές ανέδειξαν δύο διαφορετικά είδη τελειομανίας:
- Αυτοκριτική τελειομανία: περιλαμβάνει αυστηρή αυτοαξιολόγηση, αυξημένο άγχος για το ενδεχόμενο λαθών και ανησυχία για το πώς οι άλλοι θα δουν αυτά τα λάθη.
- Τελειομανία προσωπικών προτύπων: περιλαμβάνει την επιδίωξη πολύ υψηλών στόχων και την τοποθέτηση έντονων απαιτήσεων στον εαυτό.
Οι ερευνητές εξέτασαν 5 δεξιότητες ενσυνειδητότητας και 6 στοιχεία αυτοσυμπόνιας:
Δεξιότητες ενσυνειδητότητας
- Παρατήρηση: παρατήρηση των σκέψεων και των συναισθημάτων σου, καθώς και του περιβάλλοντός σου.
- Περιγραφή: ονομασία αυτού που σκεφτόμαστε και νιώθουμε.
- Δράση με επίγνωση: επίγνωση και συνειδητότητα σε ό,τι κάνουμε.
- Μη επικριτική αποδοχή: αναγνώριση σκέψεων και συναισθημάτων χωρίς αξιολόγηση ή κριτική.
- Μη αντιδραστικότητα: να αφήσουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα να περνούν χωρίς να τα κρατάμε ή να εστιάζουμε υπερβολικά σε αυτά.
Στοιχεία αυτοσυμπόνιας και τα αντίθετά τους
- Αυτοκαλοσύνη: αντιμετώπιση του εαυτού με κατανόηση και ενσυναίσθηση σε στιγμές δυσκολίας ή αποτυχίας.
- Αυτοκριτική: σκληρή, επικριτική στάση απέναντι στον εαυτό σε προκλήσεις ή λάθη.
- Κοινή ανθρώπινη εμπειρία: θεώρηση των δυσκολιών και των λαθών ως μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας, υπενθύμιση ότι όλοι δυσκολεύονται και κάνουν λάθη.
- Απομόνωση: βίωση των δυσκολιών με τρόπο που μας κάνει να νιώθουμε μόνοι και διαφορετικοί από τους άλλους.
- Ενσυνειδητότητα: επίγνωση σκέψεων και συναισθημάτων χωρίς να παρασυρόμαστε από αυτά.
- Υπερ-ταύτιση: βύθιση στις σκέψεις και τα συναισθήματα.
Τελειομανία και δυσάρεστα συναισθήματα
Τα αποτελέσματα της έρευνας αποκάλυψαν ότι τα άτομα με αυτοκριτική τελειομανία τείνουν να είναι λιγότερο ενσυνείδητα, να δείχνουν λιγότερη αυτοσυμπόνια και να βιώνουν πιο έντονα δυσάρεστα συναισθήματα. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η ενσυνειδητότητα και η αυτοσυμπόνια συνδέονταν με οφέλη ανεξάρτητα από το είδος της τελειομανίας. Ωστόσο, τα οφέλη διέφεραν ανάλογα με το είδος της τελειομανίας.
Για παράδειγμα, τα άτομα με μεγαλύτερη αυτοκριτική τελειομανία βίωναν μείωση της συναισθηματικής δυσφορίας, όταν ήταν πιο ενσυνείδητα γενικά. Και τα δύο είδη τελειομανίας συνδέονταν με αύξηση θετικών συναισθημάτων, όταν υπήρχε περισσότερη ενσυνειδητότητα.
Η συχνότερη χρήση της δεξιότητας παρατήρησης σχετιζόταν με πιο ανεβασμένα συναισθήματα, ανεξάρτητα από τον τύπο τελειομανίας. Όταν άτομα με αυτοκριτική τελειομανία χρησιμοποιούσαν περισσότερο την περιγραφή, μειωνόταν η δυσφορία τους. Τα άτομα με τελειομανία προσωπικών προτύπων ένιωθαν βελτίωση της διάθεσης όταν εξασκούνταν περισσότερο στη δράση με επίγνωση. Και στα δύο είδη τελειομανίας, η αυξημένη μη αντιδραστικότητα συνδεόταν με περισσότερη ευεξία και λιγότερη αναστάτωση.
Πώς αντιμετωπίζει την τελειομανία η αυτοσυμπόνια;
Στον τομέα της αυτοσυμπόνιας, οι συμμετέχοντες ένιωθαν λιγότερη δυσφορία όταν έδειχναν περισσότερη γενική αυτοσυμπόνια, ανεξάρτητα από τον τύπο τελειομανίας. Και τα δύο είδη τελειομανίας συνδέονταν με λιγότερη δυσφορία όταν υπήρχε περισσότερη αυτοκαλοσύνη, ενώ τα άτομα με τελειομανία προσωπικών προτύπων ένιωθαν και πιο ανάλαφρα συναισθηματικά. Όσοι αντιμετώπιζαν τον εαυτό τους με αυτοκριτική ένιωθαν χειρότερα, ανεξάρτητα από το είδος τελειομανίας.
Η κοινή ανθρώπινη εμπειρία σχετιζόταν με λιγότερη δυσφορία σε όλους, ενώ τα άτομα με τελειομανία προσωπικών προτύπων ένιωθαν λιγότερη χαρά, όταν βίωναν μεγαλύτερη απομόνωση. Στα άτομα με τελειομανία προσωπικών προτύπων, η χρήση του στοιχείου της ενσυνειδητότητας της αυτοσυμπόνιας συνδεόταν με περισσότερα θετικά συναισθήματα και λιγότερη αναστάτωση. Και στα δύο είδη τελειομανίας, η υπερ-ταύτιση με σκέψεις και συναισθήματα συνδεόταν με περισσότερη δυσφορία.
vita.gr
