Χαρά: Από πού έρχεται και τι την εμποδίζει;

Άνθρωποι που εδώ και καιρό έχουν παραιτηθεί από τον ενθουσιασμό και τη χαρά και έχουν αποδεχτεί μια ζωή που είναι απλώς «εντάξει». Αν αφήσουμε στην άκρη τους αντικειμενικούς παράγοντες που μπορεί να δυσκολεύουν την καθημερινότητάς μας, το πώς βιώνεται μία ζωή έχει να κάνει και με την προσωπικότητα, με το τι σκεφτόμαστε και τι κάνουμε, με τον τρόπο που την οργανώνουμε και την οραματιζόμαστε. Πολλές φορές εμείς οι ίδιοι σαμποτάρουμε τη χαρά μας. Ποια είναι τα τέσσερα πράγματα που μας τη στερούν;

1. Χαρά και αυτοκριτική

Η αυτοκριτική μοιάζει με κάποιον που μας παρακολουθεί συνεχώς και μας μαλώνει για μικρά λάθη, για όσα είπαμε ή δεν είπαμε, για όσα κάναμε ή όσα παραλείψαμε. Είναι αυτό που κάνετε στον εαυτό σας, όταν νιώθετε πως έχετε παραβιάσει κάποιον κανόνα, έναν κώδικα συμπεριφοράς που δημιούργησαν οι γονείς, κάποιες αυθεντίες ή η κοινωνία. Ποτέ δεν σας συγχωρείτε και τα παλιά «αδικήματα» σάς στοιχειώνουν.

2. Τελειομανία

Με την τελειομανία προσπαθούμε να κρατήσουμε μακριά τη φωνή της αυτοκριτικής, προλαμβάνοντας τα πάντα και κάνοντας συνεχώς αυτό που «πρέπει», δηλαδή στην ουσία αυτό που συμβαίνει είναι ότι προσπαθούμε να μην κάνουμε λάθη. Επειδή κοιτάμε διαρκώς μπροστά, καθοδηγούμενοι από το άγχος, δεν ζούμε ποτέ πραγματικά το παρόν, ούτε μπορούμε βέβαια να το απολαύσουμε.

3. Η υπερ-επαγρύπνηση σαμποτάρει τη χαρά

Οι ρίζες της υπερ-επαγρύπνησης βρίσκονται στην παιδική ηλικία. Μαθαίνουμε να έχουμε διαρκώς τον νου μας για να προστατευτούμε σε ένα απρόβλεπτο ή και επικίνδυνο περιβάλλον. Το πρόβλημα είναι ότι, ενώ μπορεί αυτό να σας βοήθησε ως παιδιά, συχνά δεν μπορείτε να το απενεργοποιήσετε ακόμη και σήμερα, που πιθανόν πια να μη χρειάζεται ή και να μη λειτουργεί. Έτσι συνεχίζετε να είστε σε εγρήγορση, καθοδηγούμενοι από διαρκές άγχος.

4. Το να είμαστε πάντα «καλοί»

Αν η τελειομανία και η υπερ-επαγρύπνηση διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής σας, το να είστε «καλοί» μπορεί να συνδυάσει τα χειρότερα και των δύο και να γίνει μια βασανιστική στάση ζωής. Οι καλοί άνθρωποι συχνά, μεταξύ άλλων, χαρακτηρίζονται ως «ευγενικοί». Αλλά με ποια έννοια; Πόσο καλό τους κάνει αυτό; Ορισμένοι, κάνουν σκληρή αυτοκριτική, κατηγορούν τον εαυτό τους αντί για τους άλλους, αγχώνονται μόνιμα, περπατούν συνεχώς σε τεντωμένο σχοινί και καθοδηγούνται από έναν ατελείωτο κατάλογο κανόνων και «πρέπει».

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι ότι υιοθετούν τη στάση «είμαι καλά, αν είσαι εσύ καλά». Αυτό τους οδηγεί όχι μόνο να προλαμβάνουν προβλήματα, αλλά και να αναλαμβάνουν υπερβολική ευθύνη για να αποφύγουν συγκρούσεις, βάζοντας το δίκιο και τις ανάγκες τους στην άκρη.

Το άγχος, η αποφυγή και η τυφλή τήρηση κανόνων είναι τα βασικά εμπόδια στη χαρά μας. Ποιος είναι ο δρόμος προς την ευτυχία; Να αντιμετωπίσουμε τα παραπάνω και να καλλιεργήσουμε μία αντίθετη συμπεριφορά. Πέντε βήματα για να ξεκινήσετε:

• Βάλτε στο mute τη διαρκή αυτοκριτική. Όπως λέει και μία παροιμία, «ό,τι σκέφτεσαι, αυτό γίνεσαι». Κάθε φορά που ακούτε τον επικριτικό εσωτερικό σας διάλογο, πηγαίνετε προς τα εκεί που φοβάστε, γίνεστε αυτό που δεν θέλετε. Σκεφτείτε κάτι ευχάριστο ή ουδέτερο και εστιάστε πλήρως σε αυτό που κάνετε κάθε στιγμή. Κάνετε το ίδιο και με την υπερ-επαγρύπνηση.
• Εξασκηθείτε στο να κάνετε λάθη. Αυτή είναι η πρόκληση για την τελειομανία. Το μυαλό ενός τελειομανούς ισχυρίζεται ότι όλα είναι εξίσου σημαντικά. Δεν είναι! Το πλύσιμο του αυτοκινήτου δεν απαιτεί την ίδια ακρίβεια με μία σημαντική παρουσίαση στη δουλειά. Μία ιδέα είναι να αφήσετε ένα σημείο άπλυτο, για να υπενθύμισετε στον εαυτό σας ότι δεν είναι καταστροφή. Έπειτα πείτε ένα «μπράβο» σε σας, που αυτό δεν σας κατέβαλε.
• Καλλιεργήστε πάθος, ενθουσιασμό και επιθυμία. Η επανασύνδεση ξεκινά όταν παρατηρείτε και ακολουθείτε ακόμα και τις πιο μικρές σπίθες επιθυμίας, όπως το να διαλέξετε το αγαπημένο σας φαγητό, να επιμείνετε στην επιλογή που σας ευχαριστεί, ακόμη και αν οι άλλοι θέλουν το αντίθετο. Κάνοντας αυτό που θέλετε, μαθαίνετε τι σας αρέσει πραγματικά και χτίζετε νέα εγκεφαλικά μονοπάτια.
• Εστίασε στη διαδικασία, όχι στο αποτέλεσμα. Τα επικριτικά κομμάτια σας, όπως και αυτά που καθοδηγούνται από την τελειομανία, νοιάζονται μόνο για το τελικό αποτέλεσμα. Όμως η ζωή είναι πορεία, όχι προϊόν. Η χαρά προκύπτει από μικρές στιγμές απόλαυσης μέσα στη μέρα. Αυτές μπορεί να είναι το παιχνίδι με τα παιδιά, η οικειότητα με τους φίλους, ακόμα και το μαγείρεμα ή η παρακολούθηση της αγαπημένης σας σειράς. Χαμήλωσε τις προσδοκίες σας και απόλαυσε τη διαδικασία.
• Εξασκηθείτε στο να παίρνετε ρίσκα. Η αυτοκριτική, η τελειομανία, η υπερ-επαγρύπνηση και το να είστε πάντα οι «καλοί» πηγάζουν από άγχος και από την υπερβολική προσοχή που δίνετε στα πράγματα. Η αυτοεκτίμηση μεγαλώνει όταν βγαίνετε από τη ζώνη άνεσής σας και βλέπετε ότι οι παλιοί φόβοι δεν ισχύουν. Δεν έχει σημασία από πού ξεκινάτε. Αφήστε το αίσθημα ρίσκου να σας καθοδηγήσει. Ακόμη και τα μικρά βήματα είναι απολύτως αρκετά.