Μπορεί να έχουμε την αίσθηση ότι ελέγχουμε τα συναισθήματά μας όταν βρισκόμαστε δίπλα σε ένα άλογο, όμως η επιστήμη φαίνεται να διαφωνεί. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, τα άλογα είναι σε θέση να ανιχνεύουν τον φόβο των ανθρώπων μέσω της όσφρησης – και μάλιστα να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα, ακόμα κι όταν δεν έχουν καμία οπτική ή ακουστική πληροφορία.
Πώς «δοκίμασαν» την όσφρηση του φόβου
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Πλοτίν Ζαρντά από το Γαλλικό Ινστιτούτο για τα Άλογα και την Ιππασία (IFCE), ανέπτυξε μια πρωτότυπη μεθοδολογία για να ξεπεράσει τη βασική δυσκολία τέτοιων μελετών: το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται συνειδητά τις περισσότερες οσμηρές χημικές ενώσεις που εκπέμπει το σώμα τους.
Εθελοντές παρακολούθησαν τρομακτικά, χαρούμενα ή ουδέτερα βίντεο, ενώ ταυτόχρονα φορούσαν βαμβακερά επιθέματα στις μασχάλες, όπου απελευθερώνονται οσμηρές ενώσεις μέσω του ιδρώτα. Τα δείγματα συλλέχθηκαν, αποθηκεύτηκαν προσεκτικά και στη συνέχεια παρουσιάστηκαν σε 43 θηλυκά άλογα, χωρίς καμία άλλη αισθητηριακή πληροφορία.
Όταν ο φόβος γίνεται… σήμα κινδύνου
Τα άλογα εκτέθηκαν σε τυποποιημένες δοκιμές, όπως το αν θα πλησίαζαν έναν άνθρωπο ή πώς θα αντιδρούσαν σε ένα ξαφνικό ερέθισμα, για παράδειγμα στο άνοιγμα μιας ομπρέλας. Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραψαν τον καρδιακό τους ρυθμό και τα επίπεδα κορτιζόλης στο σάλιο τους, έναν βασικό δείκτη στρες.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: όταν τα άλογα εκτίθεντο σε οσμές ανθρώπων που είχαν βιώσει φόβο, ήταν πιο επιφυλακτικά, τρόμαζαν πιο εύκολα και απέφευγαν την εξερεύνηση. Αντίθετα, οι «χαρούμενες» ή ουδέτερες οσμές δεν προκαλούσαν την ίδια αντίδραση.
«Οι οσμές φόβου από τους ανθρώπους ενισχύουν τις αντιδράσεις των αλόγων», εξηγεί η Ζαρντά. «Ακόμα κι αν δεν μπορούν να μας δουν ή να μας ακούσουν, μπορούν να μυρίσουν πώς αισθανόμαστε».
Συναισθηματική μετάδοση… μεταξύ ειδών
Η μελέτη ενισχύει την ιδέα της λεγόμενης «συναισθηματικής μετάδοσης» μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Όπως επισημαίνει η συν-συγγραφέας Λεά Λανσάντ από το INRAE, τα άλογα δεν αντιδρούν απλώς σε εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά επηρεάζονται άμεσα από τη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου που βρίσκεται κοντά τους – ακόμη και σε χημικό επίπεδο.
Η ανεξάρτητη ειδικός στη συμπεριφορά ιπποειδών Τζέμα Πίρσον επιβεβαιώνει ότι το εύρημα έχει βιολογική λογική: ως ζώα θηράματα, τα άλογα έχουν εξελίξει την ικανότητα να συλλέγουν πληροφορίες από κάθε διαθέσιμη αίσθηση, ώστε να ανιχνεύουν πιθανούς κινδύνους εγκαίρως.
Τι σημαίνει αυτό για όσους έρχονται σε επαφή με άλογα
Τα ευρήματα δεν είναι απλώς θεωρητικά. Έχουν άμεσες πρακτικές συνέπειες για ιππείς, εκπαιδευτές και όσους εργάζονται με άλογα. Αν και δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις «συναισθηματικές οσμές» που εκπέμπει το σώμα μας, η διαχείριση του άγχους και η ψυχραιμία φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο στη συμπεριφορά του ζώου.
Όπως σημειώνει η Λανσάντ, η συνειδητή χαλάρωση πριν από την επαφή με ένα άλογο δεν είναι απλώς θέμα καλής πρακτικής – αλλά πιθανότατα ζήτημα ασφάλειας και καλύτερης επικοινωνίας.
Τι μένει να ανακαλυφθεί
Οι ερευνητές σκοπεύουν τώρα να εξετάσουν αν και οι άνθρωποι μπορούν να ανιχνεύσουν συναισθηματικές οσμές που εκπέμπουν τα άλογα, αλλά και αν πέρα από τον φόβο, μεταδίδονται χημικά και άλλα συναισθήματα, όπως η λύπη ή η αηδία.
vita.gr
