Πόσες φορές έχετε πιάσει τον εαυτό σας να κοιτάζει έξω από το παράθυρο και να χάνεται στις σκέψεις του; Ή να μιλάτε μόνοι σας ενώ προσπαθείτε να οργανώσετε κάτι; Στην καθημερινότητα, τέτοιες συμπεριφορές συχνά χαρακτηρίζονται ως «ενοχλητικές» ή ως σημάδια ότι κάποιος δεν μπορεί να συγκεντρωθεί. Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, οι συνήθειες της περιπλάνησης του μυαλού και ο εσωτερικός διάλογος μπορούν να συνδέονται με τη δημιουργικότητα, την ευελιξία της σκέψης, τον προγραμματισμό και την αυτορρύθμιση.
Ποιες δύο συνήθειες συνδέονται με υψηλό δείκτη ευφυίας;
- Το μυαλό σας… ταξιδεύει συχνά;
Ενώ κάνετε μια δουλειά, ξαφνικά σκέφτεστε τις διακοπές, μια παλιά συζήτηση, μια ιδέα για ένα project ή κάτι εντελώς άσχετο; Αυτό ονομάζεται περιπλάνηση του νου (mind-wandering) και για χρόνια θεωρούνταν κυρίως ένδειξη έλλειψης συγκέντρωσης. Νεότερα ευρήματα, όμως, δείχνουν ότι δεν είναι πάντα τόσο απλό. Μελέτη σε περισσότερους από 1.300 ενήλικες συνέδεσε την εσκεμμένη περιπλάνηση του νου, όταν δηλαδή επιτρέπουμε συνειδητά στον εαυτό μας να ονειροπολήσει, με καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες δημιουργικότητας.
Παράλληλα, η αυθόρμητη σκέψη φαίνεται να μπορεί να βοηθά τον εγκέφαλο να οργανώνει πληροφορίες που σχετίζονται με τους στόχους μας και να επεξεργάζεται αναμνήσεις. Έτσι, εκείνες οι στιγμές που μοιάζουν σα να «μην κάνετε τίποτα» μπορεί να μην είναι απαραίτητα χαμένος χρόνος. Ο εγκέφαλος μπορεί να συνεχίζει να επεξεργάζεται πληροφορίες στο παρασκήνιο.
Ωστόσο, η ονειροπόληση δεν αποτελεί μαγικό εργαλείο δημιουργικότητας. Όταν γίνεται ανεξέλεγκτη και εμποδίζει την εργασία, τη μελέτη ή την καθημερινότητα, μπορεί να λειτουργεί αντίθετα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην ισορροπί, δηλαδή συγκέντρωση όταν χρειάζεται και ελευθερία σκέψης όταν υπάρχει χώρος γι’ αυτήν.
- Μιλάτε συχνά… στον εαυτό σας;
«Πού έβαλα τα κλειδιά;», «Πρέπει πρώτα να κάνω αυτό και μετά εκείνο» ή ένα μικρό «έλα, συγκεντρώσου!» μπορεί να ακούγονται περίεργα σε κάποιον που σας ακούει. Στην πραγματικότητα, ο εσωτερικός διάλογος είναι ιδιαίτερα συνηθισμένος. Επιστημονική έρευνα σε φοιτητές, που δημοσιεύθηκε στο Behavioral Sciences, βρήκε συσχέτιση μεταξύ της χρήσης εσωτερικού λόγου και δεικτών αυτορρύθμισης.
Ο εσωτερικός διάλογος μπορεί να λειτουργεί σαν ένα είδος «νοητικού σημειωματάριου». Μας βοηθά να βάλουμε σε σειρά τις σκέψεις μας, να οργανώσουμε τα επόμενα βήματα και να παρακολουθήσουμε τους στόχους μας. Όταν, για παράδειγμα, λέτε στον εαυτό σας «πρώτα θα τελειώσω αυτό και μετά θα απαντήσω στα email», ουσιαστικά μετατρέπετε μια γενική σκέψη σε συγκεκριμένο πλάνο δράσης.
Δεν είναι όμως κάθε μορφή αυτοομιλίας βοηθητική. Η συνεχής αυτοκριτική, η καταστροφολογία και η ατελείωτη ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων μπορούν να επιβαρύνουν την ψυχική ευεξία και να δυσκολέψουν τη συγκέντρωση. Το ζητούμενο δεν είναι να μιλάμε περισσότερο στον εαυτό μας, αλλά να χρησιμοποιούμε τον εσωτερικό διάλογο με τρόπο που μας βοηθά να οργανωθούμε και όχι να μας εγκλωβίζει.
vita.gr
